انواع توت یا درخت توت :

۱ - درخت توت نرک : این درخت میوه های ریز و کم شیرین دارد . و تقریبا میوه آن غیر قابل استفاده است . این درخت به عنوان پایه پیوند انواع توت و شاتوت استفاده می شود . از این نوع درخت به ندرت در کن یافت می شود .

۲- در خت توت صابونی : در ختی کوتاه است و میوه آن گرد مانند می باشد و از انواع دیگر توت زودتر می رسد . تک و توک در کن این نوع یافت می شود .

۳ـ درخت توت سیاه : در کن خیلی کم دیده شده و ظاهرا در حال حاضر این نوع درخت در کن وجود ندارد . این توت مانند شاتوت است اما طعم آن شیرین می باشد . 

۴-درخت توت رسمی : در حدود بیست سال قبل عمده درختهای توت کن از این نوع بود . و تقریبا از سایر درخت های توت بلند تر است . توت این درخت بسیار شیرین است و برای درست کردن شیره توت این نوع توت از بقیه توت ها مناسب تر است و توت خشک آن شیرین تر و تو پر تر می باشد . در کن گاها به این توت توت سیاه هم می گویند .  هرچند ظاهری سفید دارد اما در مقابل توت مشهدی یا سفید کمی تیره تر است . در حبه های این توت دانه های ریزی مانند خاکشیر و روی حبه های آن نقطه های ریز سیاه دیده می شود . این توت به علت شیرینی زیاد و قتی از درخت تکانده می شود زود ظاهرش تغییر می کند به عبارتی ظاهرش زود تیره و سیاه می شود . به همین دلیل در حال حاضر بازار خوبی ندارد .۵ ـ درخت توت مشهدی یا توت سفید : این نوع توت که حدود بیست  الی سی سال است در کن رواج پیدا کرده اوایل به نام توت مشهدی معروف بود و در حال حاضر به عنوان توت سفید از آن نام برده می شود . این توت بسیار شیرین است اما نه به اندازه توت رسمی . از آن شیره توت و توت خشک نیز بدست می آید . و نسبت به توت رسمی ظاهر آن بعد از تکان دادن از درخت دیرتر  تغییر پیدا می کند .

 ب : نحوه جمع آوری یا چیدن یا گرفتن یا تکاندن یا زدن توت : میوه توت معمولا ۴۵ روز بعد از عید می رسد و حدودا ۳۰ تا ۴۰ روز بار دارد . از آنجا که این میوه جزء میوه های روز به حساب می آید و باید صبح زود به بازار فروش رسانده شود معمولا صبح خیلی زود حتی قبل از اذان صبح توت داران برای گرفتن توت از درخت اقدام می نمایند و بیشتر اوقات نماز صبح را در توتستان ودر کنار چادر توت می خوانند . برای گرفتن توت حداقل سه نفر نیاز است که دونفر سر چادر توت را می گیرند . ونفر سوم برای تکان دادن شاخه های توت به بالای درخت می رود .نفر سوم که بالای درخت می رود  باید تجربه کافی داشته باشد مثلا جوری شاخه ها را تکان دهد که همه توت های رسیده بریزد ، ترتیب شاخه ها رابرای تکان دادن طوری انتخاب کند که چادر در زیر درخت و دو نفری که دو سر آن را نگه داشته اند کمتر این طرف آن طرف کشیده شوند و از همه مهمتر مراقب باشد گلچه ها را نشکند خلاصه به قولی گفتنی کلی فوت وفن داره .

 

 اما لوازم توت گیری شامل چادر توت ، سرتاس و جعبه توت می باشد . 

چادر توت تشکیل شده است از یک چادر که قبلا پارچه متقال بود و در حال حاضر از نوع پلاستیک است(از جنس گونی های پلاستیکی مانند گونی شکر) به ابعاد تغریبا ۴در ۵ متر که در دوسر این چادر مولک یا جای قرار گرفتن چوب چادر توت دوخته شده است . 

 

سرتاس ها قبلامانند بشقاب گرد ولی کمی بزرگتر بود و جنس آن از حلبی بود ولی در حال حاضر سرتاس توت همان سر تاس مغازه دارها می باشد با سایز بزرگ که جنس آن استیل یا حلبی است . 

 

جعبه توت که ازچوب ( تخته )درست شده است  در قدیم خیلی کوچک بود که تقریبا ۲ کیلو یی و ۴ کیلویی بود ولی در حال حاضر جعبه ها بزرگتر می باشد به طوری که تقریبا ۱۰ کیلو توت در آن جا می گیرد .  

 

چگونگی انجام توت گیری :نفر سوم بالای درخت می رود و دونفر  پای درخت سر چادر توت را گرفته و در زیر شاخه ای که نفر سوم روی آن قرار دارد می ایستند و نفر سوم برای گرا گیری  شاخه را یک تکان کوچک می دهد و با گفتن کلمه (اینه ) دونفر چادر گیر را حواسشان را جمع می کند که دقیق ایستاده باشند . و دو الی سه لگد(به گویش کنی لقد ) به شاخه می زند . تا توت آن شاخه به داخل چادر بریزد .با اولین لگد که به هرشاخه زده می شود بیشترین توت های رسیده ازشاخه جدا و داخل چادر فرود می آید و ذکر صلوات توت بگیرها با آن همراه می شود و برکت بار را نوید می دهد . هر شاخه که تمام می شود نفری که بالای درخت است فرمان می دهد که چادر گیرها به سمت چپ بچرخند یا راست و معمولا بعد از تکاندادن یک شاخه چادر را زمین می گذارن و توت داخل آن را با سرتاس گرفته و داخل جعبه خالی می کنند که این از وظایف دو نفر چادر بگیرها یا نفر چهارم است . و هر درخت که کاملا تکانداده شود نفر سوم با گفتن کلمه برکت تمام شدن توت گیری آن درخت را به پایین درختی ها اعلام می کند و از درخت پایین آمده به بالای درخت دیگر می رود . هر درخت را باید یک روز در میان توتش را تکانداد و گرنه توت آن بیش از حد رسیده و هنگام توت گیری توت ها دانه دانه یا حبه می شود یا وا می رود و به قول کنی ها اگر درست نوشته باشم شلارت می شه . و باعث خراب شدن توت می شود

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۳:٥٩ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٢/۱٦