را بومی ایران، غرب آسیا و ترکیه می دانند و پراکندگی توت سیاه (شاتوت) در آسیا، اروپا و آفریقا و درمنطقه جغرافیایی ایران در شهرهای اراک، لرستان، کرمان، تهران و آذربایجان موجود است.

ارتفاع این درخت 4 تا 10 سانتی متر است که به حالت طبیعی به ارتفاع 20 متر نیز می رسد. رنگ پوست درخت قهوه ای تا قهوه ای سیر می باشد. طول برگ هایش 18 سانتی متر و عرض آن حدود 8 سانتی متر است.

میوه شاتوت قرمز تیره بوده و تا کمی قبل از افتادن از درخت قابل خوردن می باشد. چون تا کمی پیش از رسیدن میوه مزه آن ترش است و چندان جالب نیست. میوه شاتوت را خشک نکرده و به صورت تازه مصرف می کنند.

 

 

 

درخت شاتوت پررشدتر و بلندتر از درخت توت سفید است. درخت شاتوت تا ارتفاع 1500 متر از سطح دریا و بیشتر هم می تواند به خوبی رشد کند و میوه بدهد.

درختان توت در آب و هوای نسبتا گرم تا معتدل نزدیک به سرد کاشته می شوند که در شرایط ایران مرکزی از 10 درجه بالای صفر و در گیلان و مازندران از حدود 12 درجه بالای صفر قابلیت رشد دارند.

توت ها دارای فیبر بالا و قند نسبتا پایینی هستند، بنابراین اگر در حد متعادل مصرف شوند، موجب تغییرات شدید انسولین نمی شوند. بهترین طریقه مصرف توت به صورت طبیعی و خام است، چرا که حرارت دادن و فریز کردن آن، به آنتی اکسیدان های آن آسیب می زند. جالب است بدانید در اروپا از سال های دور، مردم از این میوه برای درمان زخم های دهان و تخفیف دردهای مربوط به دندان استفاده می کرده اند. استفاده از جوشانده برگ های این میوه برای برطرف کردن حالت تهوع از قدیم معمول بوده و ریشه آن برای درمان اسهال خونی استفاده می شده است.

شاتوت را می توان به شکل های متفاوتی به صورت خام، پخته و یا به صورت مربا مورد استفاده قرار دارد. با داشتن مواد مغذی مختلف شاتوت به عنوان یک میوه سلامت مطرح است.

 

ترکیبات شاتوت

 
این میوه دارای مقدار کمی آلبومینوئید، مواد چربی، پکتین و سقز است. شاتوت وقتی کاملا رسیده باشد از گلوکز و ماده قندی سرشار است و دارای املاح معدنی، اسید سوکسینیک و یک ماده رنگی به نام سیانین و ویتامین آ و ث است.
شاتوت از میوه های مغذی و تصفیه کننده خون بوده و میوه نارس آن قابض و رسیده آن ملین است.
مصرف میوه شاتوت برای دانش آموزان و دانشجویان مفید بوده زیرا با مصرف این میوه کمبود املاح معدنی و ویتامین آ و ث بدن را ترمیم می کند. میوه شیرین و رسیده شاتوت برای رفع خستگی موثر و هم چنین برای افرادی که دچار یبوست هستند نیز موثر می باشد.
اگر آب شاتوت نرسیده را غرغره کنیم برای رفع برفک و ورم دهان مناسب است. بهتر است شاتوت را زمانی مصرف کنیم که شکممان پر نباشد، زیرا با خوردن این میوه گاز و نفخ تولید می شود و اگر میوه شاتوت را روی مواد غذایی مثل ماست بخوریم به اسهال مبتلا می شویم.
محققان انجمن تغذیه آمریکا (USDA) در مقایسه با 40 نوع میوه دیگر این میوه را اولین میوه از نظر فعالیت آنتی اکسیدانی قرار داده اند که دارای فیتوکمیکال های قوی مثل آنتوسیانین است. آنتوسیانین رنگدانه ای است که رنگ سیاه شاتوت از آن ناشی می شود.
شاتوت از ساخته شدن کلسترول بد خون (LDL) که منجر به بیماری های قلبی می شود جلوگیری می کند و این میوه دارای مقادیری کلسیم، منیزیم، آهن و پتاسیم نیز هستند.
عصاره شاتوت به طور خارق العاده ای از رشد سرطان سینه و دهانه رحم جلوگیری می کند.
تانن موجود در این میوه به استحکام جداره رگ ها کمک کرده و از خون ریزی پوستی جلوگیری می کند. با مصرف این میوه می توان تا حدودی از التهابات روده جلوگیری کرد. مصرف منظم این میوه برای شادابی پوست مناسب بوده و به دلیل خاصیت ضدباکتریایی آن به بهبود اسهال ناشی از باکتری ها کمک می کند. مصرف عصاره شاتوت در افراد دچار واریس سبب کاهش نشست دیواره نازک رگ های خونی می شود، زیرا در این عصاره آنتی اکسیدانی به نام آنتوسیانین وجود دارد که به بهبود بافت پیوندی آسیب دیده کمک می کند.
 
نکته: با توجه به این که وجود مواد مغذی مفید در شاتوت آن را به یک میان وعده عالی تبدیل می کند، باید به ذهن بسپاریم که اگر شاتوت تازه را به سرعت فریز کنیم می توانیم تا حدودی مواد مغذی آن را حفظ کنیم اما مدت زمان نگهداری میوه فریز شده نباید زیاد به طول بیانجامد و مصرف تازه این میوه بیشتر توصیه می گردد. بهترین طریقه مصرف این میوه به صورت طبیعی و خام می باشد، چرا که حرارت دادن و فریز کردن، به آنتی اکسیدان های آن آسیب می زند.
با توجه به این که شاتوت میوه ای است اشتهاآور خوردن آن از عطش فراوان جلوگیری می کند. شاتوت به علت دارابودن ویتامین های گروه آ و ب برای گلودرد و التهابات مخاط دهان و تورم لثه مفید است.
برای از بین بردن لکه های قرمز ناشی از این میوه بر روی دست می توان برگ شاتوت را در دست له کرده و با آن دستتان را بشویید.
 
 
 
 

اهمیت برگ شاتوت

 

در کشور بالکان معالجه بیماری قند با جوشانده برگ شاتوت اهمیت فراوانی دارد.

ترکیبات شیمیایی

آب

75/84 درصد

مواد قندی

19/9 درصد

مواد نشاسته ای

39/0 درصد

مواد پکتینی و چربی، املاح و سقز

20 تا 30 درصد

مواد غیر محلول

25/2 درصد

 

در هر 100 گرم شاتوت 21 میلی گرم ویتامین ث وجود دارد که منبع سرشاری از ویتامین ث است

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۳:٥٧ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٢/۱٦