ریشه :

اولین عضو یک گیاه که از بذر کاشته شده خارج می شود و با محیط اطراف خود (خاک) تمام برقرار می کند، ریشه نام دارد.
وظائف ریشه عبارت است از :
نگه داشتن پیکر گیاه در خاک، جذب آب و مواد معدنی از خاک و انتقال آن به ساقه و ذخیره مواد غذایی.
ریشه معمولاً در جهت خاک و ثقل زمین رشد می کند و یا به عبارتی دارای ژئوتروپیسم (زمین گرایی) مثبت است. به علاوه ریشه دارای هیدروتروپیسم (رطوبت گرایی) مثبت نیز هست. یعنی به طرف رطوبت رشد و حرکت می کند .

انواع ریشه از نظر منشأ :

1 – ریشه اولیه :
ریشه اولیه از جوانه زدن بذر به وجود می آید و در خاک به صورت عمودی پایین می رود.
2- ریشه فرعی :
از رشد ریشه اولیه انشعاباتی به وجود می آید که معمولاً به صورت افقی در خاک گسترش می یابند. به این انشعابات ریشه های فرعی می گویند.
3- ریشه های نابجا:
به ریشه هایی که در جاهایی غیر ازمحل ریشه اولیه به وجود می آیند، ریشه های نابجا گفته می شود. مثل ریشه هایی که بر روی قلمه ها( قلمه شمعدانی) پدیدار می گردد. در ذرت و خرما ریشه های نگهدارنده از اولین گره های ساقه، تولید شده، در خاک رشد می کنند و به استحکام گیاه کمک می نمایند.

انواع ریشه از نظر شکل ظاهری و نحوه توسعه :
ریشه راست :

اگر ریشه اولیه به عنوان ریشه اصلی عمل کرده، با کمترین انشعاب به طرف پایین برود به آن ریشه راست یا مستقیم می گویند (ریشه پنبه ، لوبیا، گردو) ریشه های راست ممکن است بزرگ و ضخیم بشوند و به صورت غده درآیند. ریشه های غده ای (ذخیره ای) در خود مواد غذایی ذخیره می کنند، مانند چغندر قند و هویج، ترب و تربچه، ریشه غده ای در برخی گیاهان مانند کوکب به صورت مرکب می باشد.

ریشه افشان :

وقتی که ریشه عمدتاً از ریشه های جانبی به وجود می آید و فاقد یک محور اصلی باشد و به صورت انشعابات کم قطر و پراکنده باشند ، به آن ریشه افشان می گویند. مانند ریشه ذرت، گندم، برنج، چمن و ..


یقه (طوقه) :

محل اتصال ساقه به ریشه را طوقه (crown) می نامند. از محل طوقه برخی از گیاهان تیره غلات ( گندم و برنج و ...) هم چنین گوجه فرنگی و لوبیا ریشه های فراوانی خارج می شود که وظیفه ریشه های اصلی را به عهده دارند. شناخت این محل برای نهال کاری و نشاکاری اهمیت زیادی دارد. چنانچه طوقه گیاه در خاک فرو رود ممکن است دچار پوسیدگی شود و اگر بالاتر از خاک واقع شود، قسمت هایی از ریشه که در معرض هوا قرار می گیرد، از بین می رود.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٤:۳٥ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/۱٠/٢۱