درختان عنکبوتی در پاکستان

یک کارشناس انگلیسی تصاویری را از درختان دهکده ای در پاکستان تهیه کرده که نشان می
دهند میلیونها عنکبوت در پی سیل سال 2010 به درختان پناه برده و این گیاهان را در
میان تارهای خود مدفون کرده اند. در سال 2010 سیل عظیمی مناطقی از پاکستان را
درنوردید در پی این سیل میلیونها عنکبوت برای نجات خود به روی درختان پناه بردند و
در نتیجه تنیدن حجم انبوهی تار، این درختان را به پیله های عظیم الجثه ای تبدیل
کردند.

تارهای غول پیکر عنکبوت در روستای سیند در پاکستان بر روی بسیاری از
درختان منطقه دیده می شوند. این پدیده ناشناخته در بخشهای دیگری از دنیا به خصوص در
مناطق گرمسیری نیز دیده می شود. باوجود این، هنوز مشخص نیست که کدام گونه از
عنکبوتها این پیله ها را بر روی درختان پاکستان تشکیل داده اند.

تارهایی که
عنکبوتها بر روی درختان سیند تشکیل داده اند موجب شد که بسیاری از این درختان در
اثر نرسیدن نور خورشید نابود شوند. هرچند به نظر می رسد که این تارها اثرات مثبتی
هم داشته اند. بطوریکه تعداد بسیار زیادی از حشرات به ویژه حشرات عامل انتقال
بیماری مالاریا را هم نابود کردند.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٦:٢٠ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٧/٢۱

درختان عنکبوتی در پاکستان

یک کارشناس انگلیسی تصاویری را از درختان دهکده ای در پاکستان تهیه کرده که نشان می
دهند میلیونها عنکبوت در پی سیل سال 2010 به درختان پناه برده و این گیاهان را در
میان تارهای خود مدفون کرده اند. در سال 2010 سیل عظیمی مناطقی از پاکستان را
درنوردید در پی این سیل میلیونها عنکبوت برای نجات خود به روی درختان پناه بردند و
در نتیجه تنیدن حجم انبوهی تار، این درختان را به پیله های عظیم الجثه ای تبدیل
کردند.

تارهای غول پیکر عنکبوت در روستای سیند در پاکستان بر روی بسیاری از
درختان منطقه دیده می شوند. این پدیده ناشناخته در بخشهای دیگری از دنیا به خصوص در
مناطق گرمسیری نیز دیده می شود. باوجود این، هنوز مشخص نیست که کدام گونه از
عنکبوتها این پیله ها را بر روی درختان پاکستان تشکیل داده اند.

تارهایی که
عنکبوتها بر روی درختان سیند تشکیل داده اند موجب شد که بسیاری از این درختان در
اثر نرسیدن نور خورشید نابود شوند. هرچند به نظر می رسد که این تارها اثرات مثبتی
هم داشته اند. بطوریکه تعداد بسیار زیادی از حشرات به ویژه حشرات عامل انتقال
بیماری مالاریا را هم نابود کردند.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٦:٢٠ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٧/٢۱

 

زیره سبز با نام علمی L. Cuminum cyminum گیاهی است از خانواده apiaceae ، یکساله ، معطر ، بدون کرک (جز میوه) ساقه علفی با انشعابات دو تایی و گاهی سه تایی می باشد. ساقه گیاه شیار دار بوده و دارا ی بافت کلانشیم محیطی است .همچنین گیاهی است یکساله کوچک و علفی که ارتفاع آن ۶۰ سانتیمتر است ریشه آن دراز و باریک برنگ سفید ، ساقه آن راست و برگهایش به شکل نوار باریک و نخی شکل و برنگ سبز می باشد .  گل آذین از نوع چتر مرکب می باشد و هر چتر مرکب به سه تا شش چترک ختم می شود. و هر چترک دارای سه تا چهار گل می باشد. براکته های گشیده و خطی در زیر چتر مرکب به صورت حلقه ای مجتمع شده و گریبان نامیده می شود. براکته های قاعده هر گل نیز در قاعده چترک ها به صورت حلقوی وجود داشته و گریبانک نامیده می شود. میوه دوکی شکل بوده و در دو سر باریک می باشد و از نوع دو فندقه شیزوکارپ است که شامل دو مریکارپ میباشد . جنین دانه کوچک بوده و در البومین محصور است و به شدت به جدار مریکارپ فشرده است.
بخش شکمی جدار مریکارپ مسطح و بخش پشتی آن محدب است و دارای ۵ ضلع برجسته یا خطوط پره مانند طولی است که این پره ها یکی در پشت ، دو تا در طرفین و دو تا در حاشیه مریکارپ قرار دارند.
از هر پره یک دسته آوندی عبور می کند که آوند های چوبی در داخل و آوند های آبکش در داخل قرار دارند.گرده افشانی در این گیاه توسط باد و به ندرت حشرات انجام می گیرد . چتر ها از پائین بو ته به سمت بالا و از اطراف به مر کز تولید بذر می کنند که نشان دهنده گل اذین نامحدود آن است(
● شرح گیاه
گیاهی کوچک، علفی به ارتفاع ۱۵ تا ۵۰ سانتی متر و دارای ریشه دراز باریک به رنگ سفید و ساقه ای راست و منشعب به تقسیمات دو تایی است منشأ اولیه آن ناحیه علیای مصر و سواحل نیل بوده است ولی امروزه به حالت نیمه وحشی در منطقه وسیعی از مدیترانه ، عربستان ، ایران، و نواحی مختلف می روید و یا در این نواحی پرورش می یابد.
برگهای آن متناوب، شفاف، بی کرک، منقسم به بریدگیهای بسیار نازک و ظریف ولی دراز و نخی شکل است. گلهائی کوچک ، سفید یا صورتی رنگ و مجتمع به صورت چتر مرکب دارد. میوه آن بیضوی کشیده، باریک در دو انتها، بسیار معطر ، به طول ۶ میلی متر، به قطر ۵/۱ میلی متر و پوشیده از تارهای خشن است.بعضی از واریته های این گیاه میوه های عاری از تار دارند.رنگ میوه بر حسب واریته های مختلف گیاه ممکن است زرد تیره یا خرمائی مایل به سبز و یا خاکستری باشد(
● نیاز اکولوژیکی
چون زیره سبز گیاهی مدیترانه ای است، لذا در طول رویش به حرارت مناسب و نور کافی نیاز دارد مقدار اسانس گیاهان که در مناطق گرم با نور فراوان می رویند بیش از مناطق دیگر است. این گیاه در مرحله گل دهی و تشکیل میوه به رطوبت کمتری نیاز دارد. خاکهای با بافت متوسط و خاکهای لوم شنی، خاکهای مناسبی برای تولید زیره سبز هستند. کشت در خاکهای سبک شنی و تهی از مواد و عناصر غذایی مناسب نیست چون این خاکها شرایط را برای ابتلای گیاهان به بیماریهای قارچی آماده می کنند. PH خاک برای کشت زیره سبز ۵/۴ تا ۲/۸ مناسب است(.
● آماده سازی خاک
در اوایل پائیز ۱۵ تا ۲۰ تن در هکتار کودهای حیوانی کاملاً پوسیده به زمین اضافه نموده و سپس شخم زده می شود و در ادامه زمین را باید تسطیح نمود. خاک باید نرم باشد وسله تولید نکند قبل از کشت زمین را آماده و آنرا کرت بندی می کنند
● تاریخ و فواصل کاشت
از تناوب کاشت زیره با گیاهان تیره جعفری باید خوداری نمود. زیرا زیره سبز به بیماریهای قارچی بسیار حساس بوده و بیماریهای گیاهان تیره جعفری کم و بیش مشابه هستند.
تکثیر گیاه توسط بذر صورت می گیرد. تاریخ کشت به شرایط اقلیمی محل رویش بستگی دارد. بطوریکه در مناطق معتدل یک محصول پائیزه در مناطق سرد به صورت یک محصول بهاره کشت می شود اواسط پائیز (آبان ماه) زمان مناسبی برای کشت پائیزه است. در حالیکه کشت بهاره در اسفند انجام می گیرد.
اگر زیره سبز ردیفی کشت شود،فاصله ردیف ها ۱۵ تا ۲۰ سانتی متر مناسب است.هر هکتار زمین به ۱۲ تا ۱۵ کیلوگرم بذر با کیفیت نیاز دارد. عمق بذر به تناسب بافت خاک بین ۵/۱ تا ۲ سانتی متر مناسب است. پس از کشت از انجام هر گونه عملی که سبب جابجائی بذر شود باید خودداری نمود
● کاشت
کشت زیره سبز توسط بذر و مستقیماً در زمین اصلی صورت می گیرد. مدتی قبل از کاشت زمین را باید آبیاری نمود. بذرها را می توان پس از مخلوط کردن با ماسه نرم به صورت دست پاش در سطح زمین پاشید در بعضی نقاط زیره سبز را به صورت ردیفی کشت می کنند.برای افزایش قوه رویشی بذرها را باید به مدت ۲۴ تا ۳۶ ساعت در آب خیس نمود.
پس از کاشت بلافاصله باید زمین را آبیاری کرد. آبیاری نباید شدید باشد تا بذرها شسته شود و در مرکز کرتها متراکم شود.دومین آبیاری باید ۸ تا ۱۰ روز پس از اولین آبیاری انجام گیرد. رویش بذرها پس از دومین آبیاری آغاز می شود. چنانچه منطقه کشت از دمای بالایی برخوردار باشد باید ۵ تا ۶ روز پس از دومین آبیاری مجدداً گیاهان را آبیاری نمود. این آبیاری سبب می شود تا رویش بذرها تکمیل شود گیاهان را باید هر ۱۲ تا ۲۰ روز (بسته به شرایط آب و هوائی) آبیاری کرد. اضافه کردن ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم در هکتار ازت ۴۰ تا ۵۰ روز پس از کشت به همراه آبیاری سبب افزایش عملکرد می شود (
● داشت
چون زیره سبز ارتفاع کمی دارد و اگر امکان رویش به علفهای هرز داده شود،نه تنها می تواند بر زیره سبز غلبه کند و جذب آب و کسب نور را دچار اشکال سازند، بلکه سبب انتشار و گسترش آفتها و بیماریها نیز می شوند لذا وجین علف های هرز ضروری است. هنگامیکه ارتفاع بوته ها به پنج سانتی متر رسید باید وجین علف های هرز را آغاز و در طول رویش زیره سبز علفهای هرز را باید دو تا سه مرتبه وجین کرد. برگرداندن خاک بین ردیفها نیز نقش عمده ای در افزایش عملکرد دارد. آبیاری باید با دقت انجام گیرد. هنگام گل دهی و تشکیل میوه، گیاهان به حداقل آبیاری نیاز دارند. آبیاری زیاد نه تنها سبب کاهش عملکرد می شود بلکه شرایط را برای ابتلاء به بیماریهای قارچی آماده می کند.
بیماریهای قارچی زیره سبز یکی سفیدک سطحی است که برای مبارزه با آن باید از قارچ کش های سولفوره و تابل به مقدار یک کیلوگرم در هکتار یا از کاراتان به مقدار ۵/۰ لیتر در هکتار به صورت محلول پاشی استفاده کرد.از دیگر بیماری قارچی بلایت زیره است که در مرحله گل دهی به گیاهان آسیب می رساند.وجود لکه های قهوه ای رنگ بر روی ساقه،برگها از علائم این بیماری است برای مبارزه با آن از قارچ کش های حاوی ترکیبات مس نظیر دیتان، بلیتوکس (Blitox ۵۰)، کوپرومار (Cupromar) به مقدار ۶/۰ تا ۱ کیلوگرم در هکتار می توان استفاده نمود پوسیدگی ریشه نیز از بیماریهای دیگر زیره است که در تمام مراحل رویش زیره سبز را تهدید می کند که جهت کنترل از مخلوط کاراتان و دیتان می توان استفاده نمود (
● برداشت
محصول معمولاً ۱۰۰ تا ۱۲۰ روز پس از کشت آماده برداشت میشود از اردیبهشت تا اوایل خرداد می توان زیره سبز را برداشت نمود. عمل برداشت معمولاً با دست انجام می گیرد. گیاهان را با دست از ریشه بیرون کشیده یا با داس برداشت می کنند. سپس آنها را باید خشک نمود. پس از بوجاری باید بذرها را از سایر اندام ها جدا و با استفاده از جریان هوا آنها را تمیز و بسته بندی کرد.
عملکرد بذر بسیار متفاوت است و به شرایط اقلیمی محل رویش بستگی دارد. از هر هکتار ۸/۰ تا ۱ تن بذر تولید می شود

● ترکیبات شیمیایی
زیره دارای تانن ، روغن زرین و اسانس است . اسانس زیره را از تقطیر میوه له شده تحت اثر بخار آب بدست می آورند . این اسانس مایعی است بیرنگ که در اثر ماندن ابتدا برنگ زرد و سپس قهو ه ای رنگ می شود .
بوی زیره مربوط به آلدئیدی بنام کومینول است . مقدر کومینول در زیره بسته به محل کشت آن بین ۳۰ تا ۵۰ درصد است .
ضد تشنج است . برای برطرف کردن بیماری صرع مفید است. در دفع گاز معده موثر است . قاعده آور است . عرق آور است. برای رفع برونشیت از دم کرده زیره استفاده کنید . برای برطرف کردن سوءهاضمه مفید است. ترشحات زنانگی را برطرف می کند. برای تحریک اشتها زیره سبزه را با سرکه و آب مخلوط کرده و قبل از غذا بخورید . برای برطرف کردن قطره قطره ادرار کردن زیره را تفت داده و سرخ کنید سپس با آب بخورید . برای رفع نفخ روده و معده می توانید دم کرده زیره را تنقیه کنید . برای التیام زخم چشم ، دانه های له شده زیره سبز را در آب برنج خام خیس کرده و سپس مایع بدست آمده را قطره قطره روی زخم چشم بریزید. هنگامیکه اطفال شیر خوار دل درد دارند و نفخ در شکم شان پیچیده چند قطره اسانس زیره را با روغن بادام مخلوط کرده و با آن شکم آنها را ماساژ دهید . و بالاخره زیره را در غذاهایی که نفاخ هستند مخصوصا حبوبات استفاده کنید(
● سرما و مقاومت به آن در گیاهان:
▪ تنش دمای پایین
یکی از مهمترین عوامل محیطی محدود کننده رشد گیاهان، دمای پایین می باشد. گونه های مختلف گیاهی از نظر قابلیت تحمل به تنش دمای پایین، بسیار متفاوتند. گیاهان گرمسیری حساس به سرما، حتی در دمای بالاتر از دمای انجماد بافتها، بطور جبران ناپذیری آسیب می بینند. گیاه بواسطه اختلال در فرآیندهای متابولیکی، تغییر در خواص غشاءهای سلولی و اندامکی، تغییر در ساختمان پروتیینها و اثرات متقابل میان ماکروملکولها، و نیز توقف واکنشهای آنزیمی دچار صدمه میگردد. گیاهانی که به یخبندان حساس ولی به سرما متحمل هستند، در دمای اندکی زیر صفر قادر به ادامه حیات بوده، ولی بمحض تشکیل کریستالهای یخ در بافتها، بشدت آسیب می بینند(۵و۳). این در حالی است که گیاهان متحمل به یخبندان قادر به ادامه حیات در سطوح متفاوتی از دماهای یخبندان هستند، البته درجه واقعی تحمل بستگی به گونه گیاهی، مرحله نمو گیاه و مدت زمان تنش دارد(
قرار گرفتن گیاهان در معرض دمای زیر صفر منتج به تشکیل کریستالهای یخ در فضای بین سلولی، خروج آب از سلولها و از دست رفتن آب سلول (پسابیدگی) میگردد. بنابراین، تحمل به یخبندان با تحمل به پسابیدگی (که در اثر خشکی یا شوری زیاد بوجود می آید)، همبستگی شدیدی دارد(). پسابیدگی ناشی از یخبندان سبب اختلالات گوناگونی در ساختمانهای غشایی از جمله بهم چسبیدن غشاءها میگردد. اگرچه پسابیدگی سلولی ناشی از یخبندان، علت اصلی صدمات ایجاد شده در اثر یخبندان می باشد، ولی عوامل دیگری هم در این امر دخالت دارند. کریستالهای در حال رشد یخ سبب وارد آمدن خسارات مکانیکی به سلولها و بافتها میشود. دمای بسیار پایین حاکم در شرایط وقوع یخبندان فی نفسه و پسابیدگی ناشی از آن سبب واسرشتگی پروتیینها و تخریب کمپلکس های ماکروملکول میگردد. وجه مشترک همه تنشهای پیچیده ای نظیر دمای پایین، تولید گونه های اکسیژن فعال (ROS) می باشد، که میتواند سبب صدمه دیدن ماکروملکولهای مختلف درون سلول گردد. دمای پایین بخصوص وقتی با یخبندان همراه باشد، با سیستمهای موثر جلوگیری کننده از تولید اکسیژن فعال که عامل وقوع تنش اکسیداتیو است، همبستگی دارد(
گیاهان نواحی معتدله با فعال نمودن مکانیزم سازگاری به سرما که منتج به افزایش تحمل به یخبندان میگردد، به دمای پایین واکنش نشان میدهند. این فرآیند سازگاری با تغییر نحوه ابراز برخی ژنهای مسوول واکنش به تنش همراه است. این ژنها تولید پروتیینها و متابولیتهای نگهدارنده ساختمانهای سلولی و حافظ نقش آنها در مقابل اثرات منفی یخبندان و پسابیدگی ناشی از آن را کنترل می نمایند. تغییر در ابراز ژتهای عامل واکنش به سرما توسط مجموعه ای از فاکتورهای رونوشت برداری که به محرکهای دمایی واکنش نشان میدهند، کنترل میگردد
در اثر سرما تغییرات وسیعی در رفتار غشاها ، چربی ها آنزیم ها رنگیزه ها و اسکلت سلولی گیاهان گرمسیری بوجود می آید. برخی از این تغییرات می توانند به عنوان اثرات اولیه ای تلقی شوند که منجر به عدم تعادل متابولیکی ، تلفات آب نشت یون ، از دست رفتن جایگزینی سلولی و نهایتا مرگ سلول می شوند(
مکانیزم هایی که گیاهان مقاوم به سرما بدان وسیله از تغییرات جلوگیری می کنند به خوب شناخته نشده است و تحقیقات بسیار زیادی برای درک اینکه چگونه غشاها و پروتئین ها به نحوی تغییر می یابند که می توانند در مقابل سرما پایدار بمانند ، لازم است. مقاومت به سرمازدگی یک صفت چند ژنی است و بنا بر این اصلاح گران در اتقال صفت مقاومت به سرما به گیاهان حساس به سرما با مساله پیچیده ای روبرو هستند(
سرما و یخ زدگی همه ساله خسارات قابل توجهی را به اقتصاد وچرخه تولید کشورتحمیل می کند. بنابر این برای مقاومت گیاهان به سرماویخ زدگی لازم است تا مدیریت تنش رعایت شود.
.
سهم عامل تنش سرما و یخبندان نسبت به سایر عوامل تهدید کننده در زیربخشهای زراعی و باغی از وزن بسیار بالایی برخوردار است :تنش عبارت است از هر گونه انحراف معنی دار از شرایط بهینه برای زندگی موجود زنده، و عوامل تنش زا باعث تغییر و اختلال در فرایندهای فیزیولوژیکی گیاهی می شوند واز این طریق تولید گیاهان زراعی را تحت تاثیر قرار می دهند(
تنش‌های محیطی عبارتند از:عوامل بیماری‌زا،علف‌های هرز،آفات ،آسیب هایمکانیکی،درجه حرارت،آب،خاک و ...
همچنین انواع یخبندانها که باعث خسارتهای زیادی می شوند عبارتند از: یخبندانهای تشعشعی و یخبندانهای انتقالی.
 روشهای مقابله با خسارتهای ناشی از سرما و یخبندان  روشهای فعال (کوتاه مدت) و روشهای غیرفعال (درازمدت) برخی از این روشها هستند.
همچنین آنچه که معمولا در جهت مقابله با سرما و یخبندان انجام می شود, حفاظت در برابر یخبندانهای تشعشعی است و روشهای حفاظتی نقش چندان موثری برای مقابله با یخبندانهای انتقالی ندارد.
بخاریها- سیستمهای آبیاری و ماشینهای باد از مهمترین روشهای حفاظتی کوتاه مدت هستند.
خصوصیات استفاده از بخاریها عبارتند از: بالا بودن هزینه سوخت ،کارآیی بیشتر در باغهای میوه نسبت به مزارع ، حداکثر کارآیی در شرایط وارونگی دمایی، مزیت تعداد زیاد بخاریهای کوچک بر تعداد اندک بخاریهای بزرگ.
همچنین اساس استفاده از سیستمهای آبیاری، افزایش ظرفیت و هدایت گرمایی خاک و آزادسازی گرمای نهان آب در هنگام یخ زدن را باعث می شود،که انواع ان عبارت است از:
▪ آبیاری سطحی (غرقابی و شیاری)، آبیاری بارانی ، سیستمهای آبپاش(رودرختی و زیردرختی) و آبیاری قطره ای.
▪ استفاده از روش ماشینهای بادنیز، تنها در صورت وجود وارونگی دمایی کارآیی استفاده دارند تا به صورت ترکیبی با سایر سیستمهای حفاظتی مورد استفاده قرار گیرند و میزان کارآیی انها به شدت وارونگی دما بستگی دارد .
سایر روشهای حفاظتی فعال نیزعبارت است از:
ـ استفاده از بالگرد،
ـ دستگاههای مولد مه،
ـ پوشاندن گیاه با پوششهای مخصوص،
ـ مالچ پاشی،
ـ استفاده ازپوشش کف یا فوم،
ـ استفاده از سیستم ) SIS Inverted Sink (Selected ،
ـ استفاده از سیستمهای تلفیقی،
ـ استفاده از بالگرد سبک در نقاط تجمع هوای سرد در سطح مزارع، پرواز بالگرد در ارتفاع پایین جهت بر هم زدن لایه های وارونگی و پوشش خاک با استفاده از مالچ جهت جلوگیری از هدر رفت گرمای خاک.
انواع سیستم های SIS نیز عبارتند از:
▪ دستگاه HEAT DRAGON جهت گرم کردن هوای سرد مجاور سطح زمین،
▪ دستگاه HEAT DRAGON جهت گرم کردن هوای سرد مجاور سطح زمین.
مهمترین روشهای حفاظتی غیرفعال نیز عبارتند از: انتخاب مکان مناسب، انتخاب محصول، انتخاب واریته، پوشش زمین، عملیات به زراعی(کوددهی, هرس, شخم,آبیاری, تاریخ کاشت, عمق کاشت, و....)، به کارگیری سیتمهای نظارتی جامع مجهز به حسگرهای دمایی و زنگ اخبار(Monitoring)و استفاده از مواد شیمیایی است.
 اصلاح‌ برای‌ مقاومت‌ به‌ سرما و اصلاح‌ برای‌ مقاومت‌ به‌ یخ‌زدگی‌ (از نظر تئوری‌، عملی‌ و مفهومی)از یکدیگر متفاوت است، منظور ازسرما، کاهش دما به حدود صفر درجه سانتیگراد ویا چند درجه بالاتراست که می تواند برحسب نوع گیاه ودرجه مقاومت آن، به اندامهای مختلف(گل، برگ، میوه، جوانه وشاخه) خسارت وارد کند
 گیاهان از نظر طبقه‌بندی انها‌ براساس‌ واکنش‌ آنها به‌ دماهای‌ پایین‌ ، به گیاهان: حساس‌ به‌ سرما، حساس‌ به‌ دماهای‌ سرد بالای‌ صفر، حساس‌، حساس‌ به‌ درجه‌ حرارتهای‌ یخبندان‌ کم‌ یا دماهای‌ نزدیک‌ به‌ صفر درجه‌ سانتی‌گراد، کمی‌ مقاوم‌، زنده‌ماندن‌ در دماهای‌ انجماد تا -۵ درجه‌ سانتی‌گراد، نیمه‌مقاوم‌، زنده‌ماندن‌ در دماهای‌ انجماد در محدوده‌ -۵ تا -۱۰ درجه‌ سانتی‌گراد، بسیار مقاوم‌، زنده‌ماندن‌ در دماهای‌ انجماد در محدوده‌ -۱۰ تا -۲۰ درجه‌ سانتی‌گراد، خیلی‌ زیاد مقاوم‌، گونه‌های‌ با حداکثر مقاومت‌ به‌ یخ‌زدگی‌ که‌ توانایی‌ تحمل‌ سرماهای‌ بسیار شدید(فراسردی‌) را دارند.
‌اساس ژنتیکی تحمل به‌ سرما عبارت است از: پلی ژن بودن وراثت اکثر صفات مهم اقتصادی از جمله مقاومت به سرما و یخبندان، تحت تاثیر محیط بودن این صفات و دشواری اندازه گیری آنها، متکی بودن مطالعه این صفات بر روشهای آماری پیچیده و شاخصهای آماری مانند میانگین, واریانس, کوواریانس, شاخصهای چندمتغیره و.....
استراتژی های بهنژادی برای‌ افزایش‌ مقاومت‌ گیاهان‌ به‌ سرمانیز عبارتند از: اصلاح تدریجی گیاهان برای مقاومت به سرما و یخبندان از طریق کاربرد روشهای مرسوم اصلاحی و انتخاب، انجام هیبریداسیون بین گیاهان زراعی و خویشاوندان وحشی آنها که دارای صفت مقاومت به سرما و یخبندان هستند، اهلی‌کردن‌ گونه‌ های‌ وحشی‌ که‌ در محیطهای‌ سرد به‌ خوبی‌ رشد می‌کنند از طریق‌ اصلاح‌ و انتخاب‌ برای‌ بهبود صفات ‌زراعی‌ آنها، شناسایی‌ ژن‌های‌ مقاومت‌ به‌ سرما و یخ‌زدگی‌، کلون‌کردن‌ آنها و دست‌ورزی‌ ژنتیکی‌ آنها با استفاده‌ از روش‌های‌ بیولوژی‌ مولکولی، معرفی‌ ژنی‌ خالص و نو به‌ محیطهای‌ سرد به‌ منظور وسعت‌ بخشیدن‌ به‌ منابع‌ پایه‌ ژنی، مثال‌های‌ کمی‌ در مورد هیبریداسیون‌ بین‌گونه‌ای‌ شامل‌ گوجه‌فرنگی‌ و گندم‌ وجود دارد(
در جمعیتهای‌ اصلاح‌ شده‌ و سازگار گیاهان‌ مختلفی‌ مانند ذرت‌، تنوع‌ ژنتیکی‌ فراوانی‌ برای‌ مقاومت‌ به‌ تنش‌ سرما دیده‌ شده‌ است اما استفاده‌ از نژادهای‌ خارجی‌ مقاوم‌ نیز موقعیتهای‌ مناسبی‌ را جهت‌ اصلاح‌ مقاومت‌ به‌تنش‌ سرما در این‌ گیاهان‌ فراهم‌ می کند .
‌به عنوان مثال در اصلاح‌ سیب‌ زمینی‌ می‌توان‌ از منابع‌ ژنتیکی‌ وحشی‌ مانند گونه‌های‌ وحشی‌ سیب‌ زمینی‌ مقاوم ‌به‌ یخ‌زدگی‌ به‌ عنوان‌ والد در تلاقی‌ها استفاده‌ کرد.
در هر گیاه‌ زراعی‌ عملکرد نتیجه‌ نهایی‌ تمامی‌ فرآیندهای‌ بیوشیمیایی‌ و فیزیولوژیکی‌، از زمان‌ سبزشدن‌ تا بلوغ‌ فیزیولوژیکی‌ و تأثیرات‌ متقابل‌ این‌ فرایندها با محیط است، اختلاف‌ بین‌ عملکرد ثبت‌ شده‌ و میانگین‌ عملکردها، به‌ عواملی‌ که‌ از بروز کامل‌ پتانسیل‌ ژنتیکی‌ گیاهان‌ جلوگیری‌ می‌کنند مربوط می‌شود، برای‌ تعدادی‌ از مؤلفه‌ های‌ صفات‌ مقاومت‌ به‌ سرما، تنوع‌ ژنتیکی‌ وجود دارد. ترکیبی‌ از مقادیر کمی‌ از این‌ تنوع‌، با برخی‌ ازتکنولوژی‌های‌ دقیق‌ اصلاحی‌ که‌ در اینجا بحث‌ شد، می‌تواند زمینه‌ را برای‌ دستکاری‌ ژنهایی‌ در زمینه‌های‌ ژنتیکی‌ خالص‌ فراهم‌ سازد.
در مناطقی‌ که‌ گیاهان‌ حساس‌ به‌ سرما کشت‌ می‌شود، هر جا که‌ دماهای‌ سرد درطول‌ فصل‌ رویش‌ غالب‌ است‌، اصلاح‌ مقاومت‌ به‌ سرما که‌ منجر به‌ تولید بهتر در مزرعه‌ می‌شود، می‌تواند قسمتی‌ از تفاوت‌ بین‌عملکردهای‌ بهینه‌ و عملکرد واقعی‌ را کاهش‌ دهد.
اصلاح‌ یک‌ صفت‌ مقاومت‌ به‌ سرما به‌ صورت‌ منفرد نمی‌تواند در یک‌ محیط دارای‌ محدویت‌ از نظر دما، اثری‌ روی‌ عملکردیک‌ ژنوتیپ‌ خاص‌ داشته‌ باشد، بلکه‌ راه‌ بهتر این‌ است‌ که‌ چندین‌ صفت‌ مقاومت‌ را در زمینه‌ ژنتیکی‌ مناسب‌ جمع‌آوری‌ کنیم‌ تاژنوتیپ‌هایی‌ به‌ دست‌ آیند که‌ توانایی‌ تولید را در شرایط دمایی‌ سرد طی‌ فصل‌ رشد داشته‌ باشند

● پیشنهادات جهت کاهش بوته میری و کاهش خطا در آزمایش
استفاده از ماده سدیم متیل دی تیو کاربامات. این ماده بر روی جوانه زنی ، رشد گیاه ، و عدم ابتلای زیره سبز به بوته میری اثر مطلوبی نشان می دهد.
استفاده از کود ها ی آلی ، نیتروژنه ، فسفره و پتاسه در کاهش شدت بیماری بوته میری موثر است.
استفاده از قارچکش های خاک مصرف مانند اگروزان که پایداری زیادی در خاک داشته در صورت انتقال عامل بیماری ، از ابتلای گیاهچه ها جلوگیری می کنند.
استفاده از مدیریت های زراعی از جمله افزایش فواصل آبیاری ، کاهش تراکم بوته ای، تنظیم دما و رطوبت نسبی گلخانه و استفاده از وسایل و خاک استریل و جلوگیری از انتقال بیماری از مناطق مجاور نیز می توانند ابتلای گیاهچه ها به بوته میری را کاهش دهند.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٥:۱٧ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٧/۱٦

 

فلفل دلمه‌اینوعی فلفل از خانواده Solanaceae   که به رنگهای قرمز، زرد، سبز و نارنجی یافت می‌شود.

این گیاه بومی مکزیک و آمریکای مرکزی است و مکزیک و پرو اولین کشورهایی بودند که کاشت این گیاه را رواج دادند.

فلفل  دلمه‌ای متعلق به تیره سیب زمینی سانان است که دارای گلهای سفید رنگ است و به تنهایی روی ساقه قرار دارند و میوه‌های حاصل از آنها به صورت جدا از هم روی ساقه قرار دارند

این گیاه حاوی آلکالوئید کاپسایسین می باشد.

تندی فلفل به علت وجود  ماده ی کاپسایسین می‌باشد که هر چه میزان این ترکیب در بافت میوه بیشتر باشد میزان تندی نیز بالاتر خواهد بود. گرما و شرایط تنش خشکی در زمان رشد میوه باعث افزایش تندی میوه می‌گردد.

اهمیت فیزیولوژیکی گیاه:

اهمیت فیزیولوژیکی این گیاه بر اساس خاصیت اشتها آوری آن ، هضم غذا،مقدار کاروتین وبه ویژه ویتامین C است

تأثیر عوامل محیطی بر رشد فلفل

دما : فلفل از سبزیهای فصل گرم می‌باشد و نسبت به سرما و یخبندان و دماهای کمتر از 15درجه سانتیگراد بسیار حساس است و دمای پایه برای رشد فلفل در حدود 18درجه سانتیگراد مناسب می‌باشد.

رطوبت: نیاز آبی فلفل در حدود 1000 - 400 میلیمتر می‌باشد بطوری که رطوبت کم باعث ریزش گل و رطوبت زیاد باعث ریزش برگ می‌شود.

خاک: فلفل را می‌توان در خاکهای شنی سبک تا رسی سنگین کشت نمود. خاک مناسب برای کشت آن خاکهای لوم یا لوم شنی است

نور:فلفل به عنوان یک گیاه حساس به طول روز می‌باشد و معمولاً به فاصله دو ماه پس از کاشت گلدهی شروع می‌گردد و یکماه پس از گل آغازی میوه بستن صورت می‌گیرد و همواره شدت نور کم باعث ریزش گل می‌شود. بطور کلی با افزایش شدت نور در زمان گلدهی اگر کمبود رطوبت وجود نداشته باشد عملکرد افزایش خواهد یافت.

تحقیقات نشان داده است که اسید بیرنگ کپساسین (فعالترین عنصر موجود در فلفل است که سبب گرم بودن این گیاه میشود) کپساسین موجود در فلفل در واقع سبب کاهش درجه حرارت بدن میشود که یکی از دلایل اصلی تمایل مردم مناطق آب و هوایی گرم به مصرف زیاد فلفل محسوب میشود.این ماده سبب کاهش میزان کلسترول خون و کاهش شدت سیگنالهای درد در بدن میشود

روشهای پرورش فلفل

روش کشت مستقم

در این روش پس از تهیه و آماده سازی بستر بذرها در ردیفهای به فاصله 75 - 70 سانتیمتر کشت می‌شوند و فاصله بین بوته‌ها روی ردیف حدود40-45سانتیمتر می‌باشد. دمای مناسب برای جوانه زنی بذر فلفل حدود 25 - 20سانتیمتر است.

روش نشایی

چون بذر فلفل نسبت به گوجه فرنگی و بادنجان جوانه زنی کندتری دارد و همواره به دمای پایین خاک برای جوانه زنی حساسیت بیشتری دارد، در بیشتر موارد از پرورش نشاء برای تولید این گیاه استفاده می‌شود. مدت زمان ماندن نشاء در خزانه حدود 12- 10 هفته است.

میوه دهی فلفل

در اکثر موارد خود گرده افشانی صورت می‌گیرد و گلها به صورت افقی یا آویزان قرار می‌گیرند و گرده می‌تواند به راحتی روی سطح کلاله بچسبد و احتمالاً در مزرعه حشرات در انتقال گرده و افزایش به میوه نشستن کمک می‌کنند. فلفل توانایی تولید میوه پارتنوکارپ (میوه بدن دانه) را دارد بویژه زمان که دمای هوا پایین باشد. افزایش تعداد میوه در هر بوته باعث کاهش اندازه میوه‌ها شده و بر عکس زمانی که تعداد محدودی میوه روی گیاه تشکیل شود آنها از رشد بیشتری برخوردار بوده و اندازه آنها افزایش می‌یابد.

کوددهی فلفل

کودهای فسفره و پتاسی را هنگام آماده سازی زمین به آن اضافه می‌کنند و نیز حدود 3/1 از کود ازته را نیز قبل از کشت به زمین اضافه می‌کنیم و بقیه کود ازته را در هنگام شروع رشد زایشی به گیاه می‌دهند. البته لازم به ذکر است که استفاده دیر هنگام از کودهای ازته باعث دیررسی محصول و به تأخیر افتادن رشد زایشی می‌گردد و استفاده متعادل از این کود باعث زودرسی می‌گردد همچنین میزان ویتامین C در اثر استفاده زیاد از کودهای از ته کاهش می‌یابد

مبارزه با علفهای هرز فلفل

می‌توان از علف کش تریفلورالین و علف کش دیفن آمید برای مبارزه با علفهای هرز مزرعه فلفل استفاده کرد.

آبیاری مزرعه فلفل

یکنواخت بودن توزیع آب در طی فصل رشد باعث جلوگیری از ریزش گل و کاهش میوه بستن و نیز جلوگیری از ایجاد عارضه پوسیدگی گلگاه می‌گردد.

ناهنجاریهای فیزیولوژیکی فلفل

ریزش جوانه گل و گل: این عارضه بیشتر در انواع دارای میوه درشت صورت می‌گیرد عوامل ایجاد کننده این ناهنجاری شامل دماهای بالا ، نورکم ، تنش خشکی ، رشد سریع میوه روی گیاه و آفات و بیماریهای ویروسی است.

·آفتاب سوختگی: میوه‌های رسیده فلفل اگر در معرض نور با شدت بالا قرار گیرند دچار آفتاب سوختگی می‌شوند میوه‌های فلفل در مرحله سبز رسیده در هنگام تغییر رنگ از مرحله سبز رسیده به قرمز حساسیت بیشتری دارند.

·پوسیدگی گلگاه: به صورت جراحتهای موضعی تیره رنگ روی میوه‌های سبز بالغ و رسیده دیده می‌شود که این عارضه توسط کاهش موضعی کلسیم ایجاد می‌شود.

·شکل غیر طبیعی میوه: این عارضه توسط دماهای کم زمان میوه بستن ایجاد می‌شود که این میوه‌ها بدن بذر می‌باشند.

زمان برداشت میوه

میوه فلفل معمولاً به صورت نارس برداشت می‌شود، برای ارقامی که به صورت فرآوری مصرف می شوند آنها را در مرحله رسیدگی کامل برداشت می‌کنند و در زمان رسیدن میوه بافت پوست آن سفت‌تر می‌شود و برداشت به صورت هفتگی صورت می‌گیرد.

شرایط نگهداری فلفل در انبار

برای نگهداری فلفل در انبار دمای10درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی بالا یعنی حدود90% ضروری است

خواص دارویی

تحقیقات نشان داده است که کپساسین (capsicin) موجود در فلفل، باعث کاهش بروز زخم معده می‌شود. کپساسین، موجب افزایش جریان خون در قسمت مخاطی معده و تولید موکوس به وسیلهٔ دیوارهٔ معده می‌شود، بنابراین بافت معده در برابر ترشح اسید معده مصون باقی می ماند.

از فلفل می‌توان در درمان سرطان و حتی برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری استفاده کرد. تحقیقات نشان داده اند کپساسین موجود در فلفل، به عنوان یک ترکیب ضد سمی عمل کرده و مانع از فعالیت ترکیبات سرطان زا در بدن می‌شود و از تشکیل تومورهای بدخیم در بدن جلوگیری می‌کنند

وجود مقادیر فراوان ویتامین ث در فلفل دلمه‌ای باعث شده این سبزی برای درمان سرماخوردگی مفید باشد. طوری که مصرف مرتب این سبزی در برنامهٔ غذایی، هم شدت و هم طول دوران سرماخوردگی را کاهش می‌دهد.

ناهنجاریهای فیزیولوژیکی فلفل

کپساسین" ماده ای در فلفل است که سبب گرم بودن این گیاه می شود. هر چند که فلفل گیاهی گرم است، اما کپساسین موجود در آن سبب کاهش درجه حرارت بدن شده که یکی از دلایل اصلی تمایل مردم مناطق آب هوایی گرم به مصرف زیاد فلفل محسوب می شود.

 

فلفل دلمه ‌ای یکی از کم کالری‌ ترین سبزی‌ ها و یکی از بهترین مواد غذایی برای لاغر شدن است. هر 100 گرم آن، تنها 15 کالری انرژی دارد. این سبزی فیبر زیادی دارد و در هر 100 گرم آن، 2 گرم فیبر یافت می ‌شود. بنابراین در کنار سایر سبزی‌ ها می ‌توان از فلفل دلمه‌ای در رژیم‌ های لاغری استفاده کرد.

 

چشم‌ها بیش از سایر بافت‌های بدن از فلفل دلمه‌ای (مخصوصا نوع قرمزش) سود می ‌برند.

 

زیرا همان ماده‌ ی موجود در هویج که به تقویت چشم ها کمک می کند، به مقدار زیادی در فلفل دلمه ‌ای قرمز نیز وجود دارد. این ماده "بتاکاروتن" نام دارد. بتاکاروتن ، پیش ساز ویتامین A در بدن می باشد

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٥:۱۳ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٧/۱٦

 

نعناع گیاهی است علفی و چند ساله که علاوه بر ساقه زیر زمینی که گیاه را در خاک مستقر می‌سازد دارای ساقه هوایی نیز هست. در محل گره‌های ساقه که در تماس با زمین است ریشه‌هایی خارج شده که ساقه جدید را درست می‌کند. بنابراین اگر شما فقط یک ساقه نعناع در باغچه خود بکارید به زودی تمام باغچه شما پر از نعناع می‌شود. برگهای نعناع بیضی شکل ، نوک تیز و دندانه‌دار می‌باشند.
گلهای آن بسته به نوع نعناع ممکن است قرمز ، ارغوانی یا سفید باشد. نعناع در مناطق معتدل و آفتاب‌گیر به خوبی رشد می‌کند. نعناع از قدیم‌الایام به عنوان یگ گیاه معطر و اشتها آور و برای ناراحتی‌های دستگاه گوارش بکار رفته است. بقراط پدر علم طب از نعناع در نوشته‌های خود یاد کرده است. در قرون وسطی از نعناع در معالجه بیماریها و برای التیام زخمها و درمان درد گزیدگی زنبور و سگ هار استفاده می‌شد.
ترکیبات:
نعناع دارای ماده‌ای به نام منتول می‌باشد که ایجاد احساس خنکی در دهان می‌کند. مقدار منتول در نعناع بسته به نوع آن از 35% تا 55% تغییر می‌کند که البته اگر نعناع دیر کنده شود مقدار منتول آن تا حدود 30% پائین می‌آید.
خواص داروئی :
نعناع از نظر طب قدیم ایران نسبتا گرم و خشک است و از نظر خواص دارویی از پونه قوی‌تر است. از نعناع اسانس ، روغن و تنتور تهیه می‌کنند که مصارف طبی مختلفی دارد
1) نعناع باد شکن است و گاز معده و روده را از بین می‌برد.
2) نعناع تقویت کننده معده و بدن است.
3) نعناع ضد تشنج و ضد سرفه است.
4) یک فنجان چای گرم نعناع سینه را آرام می‌کند.
5) نعناع مسکن ، آرام بخش و قاعده آور است.
6) استفاده از نعناع درد شکم را برطرف می‌کند.
7) نعناع درمان سرماخوردگی و آنفلوانزا می‌باشد.
8) نعناع ناراحتیهای عصبی را برطرف می‌کند.
9) برای تسکین درد دندان نعناع را در دهان گذاشته و بجوید.
10) آشامیدن چای نعناع و یا عصاره نعناع خونریزی سینه را قطع می‌کند.
11) کمپرس نعناع درد سینه و پهلو را از بین می‌برد.
12) نعناع کرمهای روده و معده را می‌کشد.
13) برای از بین بردن سکسکه و دل بهم خوردگی و استفراغ نعناع را با آب انار ترش بخورید.
14) نعناع ادرار را زیاد می‌کند.
15) برای رفع قولنح و دردهای روده معده و هضم نشدن غذا چای نعناع بنوشید.
16) برای از بین بردن گلو درد چای نعناع غرغره کنید.
17) نعناع معرق است بنابراین تب را پائین می‌آورد.
18) در هنگام سرماخوردگی بینی را با چای نعناع بشوئید.
19) جوشانده برگ و گل آن جهت لطافت و شادابی پوست استفاده می گردد.
20) مالیدن چند برگ نعنا در محل گزیدگی حشرات می تواند اثرات آنرا تا حد زیادی خنثی نماید.
21) مالیدن نعنا بر روی سینه زنان بچه شیرده باعث رفع احتقاق شیری می گردد.
22) هنگام خستگی یا زمانی که حس می کنید مغزتان کشش مطالب جدید را ندارد، استفاده از نعناع سودبخش است.
اطلاعات دیگر‌:
نعنا گیاهی است با طبیعت گرمابخش و سرد و خنک کننده. اگرچه یافتن خواص گرمی یا سردی در یک گیاه واحد تعجب آور است اما اثر گرمابخشی یا خنک کنندگی نعنا به نحوه استفاده از آن بستگی دارد. نعنا وقتی به صورت خوراکی مصرف شود اثر گرمابخش دارد و گردش خون را بهبود می بخشد از این رو دارویی ایده آل برای افراد ضعیف و دوران نقاهت پس از بیماری ها است، اگرچه اغلب به دنبال طعم خنک و تازگی بخش آن احساس سردی و کرخی در دهان برجای می ماند. چنانچه نعنا بر روی پوست مصرف شود نیز تاثیری مشابه خواهد داشت.
نعنا قرن ها است که توسط انسان مصرف می شود. یونانی ها و عبری ها از رایحه خنک و تازگی بخش آن عطر می ساختند. در یونان و روم باستان از برگ نعنا تاج هایی برای مراسم مذهبی درست می کردند و از آن برای درمان بیماری های گوارشی، سردردها، سرفه، ناراحتی های دستگاه دفع ادرار، جای نیش حشرات و مارگزیدگی استفاده می کردند. زنان رومی از مخلوط عسل و نعنا برای خوشبو کردن دهان سود می بردند و مردان عرب نیز طبق سنتی قدیمی به عنوان سمبل دوستی و محبت چای نعنا می نوشیدند. نعنا از گذشته های دور به عنوان تقویت کننده قلب شهرت داشته است و موجب تسکین تپش قلب شده، عملکرد قلب و دستگاه گردش خون را بهبود می بخشد. همچنین موجب تعریق می شود که خود می تواند با سرماخوردگی، تب و بسیاری از بیماری های زمستانی مبارزه کند. تاثیرات آرامش بخش و ضدالتهاب آن نیز موجب می شود کمکی مفید برای همه ناراحتی هایی که با اسپاسم و درد همراه هستند باشد. از جمله دل درد، کولیت، نفخ، سوزش سر معده، سوءهاضمه، سکسکه، میگرن و بی خوابی. ترکیبات موجود در نعنا از روده در برابر تحریکات آزاردهنده محافظت می کند و از این رو مصرف آن می تواند برای بیماری هایی مانند اسهال، یبوست های ناشی از عدم تحرک و زخم های روده ای مفید باشد. تندی آن محرک کبد و کیسه صفرا است و به این سبب خوردن نعنا موجب تصفیه کبد شده و در درمان سنگ کیسه صفرا موثر است. در گذشته روغن نعنا را به عنوان روغنی نیروبخش به آب وان می افزودند و برای جلوگیری از غش و سرگیجه آن را استنشاق می کردند. از خاصیت تسکین بخشی آن در مصارف خارجی نیز می توان به اشکال مختلفی سود برد. به عنوان مثال بستن برگ های کوبیده نعنا روی مفاصل دردناک و متورم، ناشی از آرتروز و نقرس می تواند درد آنها را تسکین دهد.
روغن های فرار استخراج شده از نعنا نیز خواص میکروب کشی دارند به ویژه کافور و منتول (یا جوهر نعنا) که از آن دارویی مفید برای ضدعفونی کردن سرمازدگی، بریدگی ها و خراشیدگی ها می سازند. همچنین از نعنا داروهای استنشاقی مفیدی برای سرماخوردگی ها و عفونت های تنفسی ساخته می شود ضمن آنکه از آن می توان دهانشویه و محلول غرغره موثری برای گلودرد تهیه کرد. روغن نعنا می تواند درد دندان را تسکین دهد و از آن در ساخت قطره های مسکن برای گوش درد نیز استفاده می شود.
مصرف نعنا در ایران به صورت سنتی به عنوان سبزی خوردن همراه با انواع غذا و در غذاهایی مثل خورش کرفس و آش متداول است. همچنین اغلب از عرق نعنا نیز در تهیه شربت ها و برای تسکین دل درد و تقویت قلب استفاده می شود
مصارف اسانس نعنا
یکی از فرآورده‌های نعناع اسانس نعناع است که از تقطیر برگ و سرشاخه‌های گلدار نعناع تحت اثر بخار آب تهیه می‌شود و دارای 50% تا 70% منتول می‌باشد. اسانس نعناع که در کشور انگلستان تهیه می‌شود شهرت خاصی دارد. این اسانس به عنوان تقویت کننده معده بادشکن ، ضد عفونی کننده ، رفع دل‌پیچه بچه‌ها و اسهال بکار می‌رود برای استفاده از اسانس نعناع کافی است که مقدار یک تا سه قطره آنرا با یک لیوان آب و یا نوشابه مخلوط کرده و بنوشید.
اسانس نعناع را نباید به مقدار زیاد برای کودکان و نوزادان استفاده کرد زیرا روی حرکات تنفسی و قلب اثر گذاشته و ممکن است که خطرناک باشد. اگر اسانس نعناع به مقدار زیاد مصرف شود فشار خون را بالا برده و موجب حالت تهوع ، استفراغ و درد معده می‌شود. اگر بدن شما خارش دارد مقدار 2 گرم اسانس نعناع را در 50 گرم وازلین ریخته ، خوب باهم مخلوط کرده و در محل خارش بمالید. اگر از بیماری رماتیسم و آرتروز رنج می‌برید از روغن نعناع استفاده کنید طرز استفاده از آن به این صورت است که 2 قطره روغن نعناع را با یک قاشق سوپخوری روغن بادام مخلوط کرده و محلهای دردناک را با آن ماساژ دهید.
برای رفع سردرد از کمپرس نعناع استفاده کنید بدین ترتیب که 10 قطره روغن نعناع را با یک لیوان آب سرد مخلوط کرده و در یک کاسه بریزید سپس یک پارچه که به اندازه پیشانی باشد در آن فرو برده آب اضافی آنرا بگیرید و روی پیشانی و شقیقه‌ها بگذارید تا سردرد برطرف شود. نعناع بهترین دوست کبد است. کبد را تمیز کرده و صفرا را رقیق می‌کند و کلسترول خون را پائین می‌آورد. برای این مورد چای نعناع را قبل از غذا بنوشید.
نعنا فلفلی
"نعنا فلفلی" گیاهی است با نام علمی Mentha piperita از خانواده ی نعنا (Labiatae).
اینگونه نعنا که کمتر به‌ عنوان خوراکی مصرف می ‌شود، دارای مقدار زیادی از ترکیب مهمی به نام منتول (Menthol) است. با وجودی که این گونه نعنا دارای خواص متعدد انواع نعناست، ولی به علت دارا بودن مقدار زیادی منتول (Menthol) دارای خاصیت ضد درد، ضد درد موضعی و ضداحتقاق قوی‌ تری نسبت به گونه‌های دیگر نعناست.
باید ذکر نمود که تا کنون حدود 34 گونه نعنا در جهان شناسایی شده که نزدیک به نیمی از این گونه‌ها در ایران رویش دارند. با وجودی که خوردن این گونه نعنا اثرات ضد درد خود را بر بدن اعمال می‌ کند، ولی در سال‌های اخیر اسانس اینگونه نعنا استخراج و در صنعت داروسازی به‌ صورت فرمولاسیون مایعی در می‌ آید تا بتواند مورد استفاده ی مناسب ‌تری‌ قرار گیرد.
محصول این گونه نعنا در ایران به نام"قطره ی منتول" موجود است که در کلیه داروخانه‌ها وجود دارد. قطره منتول یکی از موثرترین ضد دردهای موضعی برای سردرد، درد دست و پا و کمر، و گرفتگی بینی حاصل از سرماخوردگی یا خستگی ناشی از کار و یا درد حاصل از رانندگی و غیره است که می ‌تواند به چند طریق مورد استفاده قرار گیرد. البته این قطره موضعی بوده و به صورت تنفسی یا مالش بر روی اعضای بدن و یا به صورت ماساژ مورد استفاده قرار می‌ گیرد.
یکی دیگر از موارد مصرف قطره ی منتول در محیط‌ های سربسته برای ضدعفونی کردن فضا و کاهش میکروب‌های سرماخوردگی، رفع خستگی و ایجاد خواب راحت می‌ باشد.
نعنا قمی
"نعنا قمی" گونه ‌ای از نعنا می‌ باشد که نام علمی آن Mentha spicata است. این گونه نعنا دارای بو و مزه ی مطبوع بوده و بیشتر از سایر سبزی های خوراکی مورد استفاده قرار می گیرد.
اینگونه نعنا با وجود خواص متعدد، به خاطر داشتن ترکیب مهم کارون (Carvone)، دارای اثرات ضد نفخ، ضد دل ‌درد و ضد اسپاسم قوی‌ تری نسبت به گونه‌های دیگر نعناست، بنابراین خوردن این گونه نعنا می ‌تواند به خوبی اینگونه مشکلات را حل نماید.
این گیاه از طعم و مزه ی خوبی برخوردار است و می ‌توان آن را به ‌طور مدام مصرف نمود تا از نفخ و دل درد در امان بود. امروزه صنایع داروسازی، عصاره ی اینگونه نعنا را که دارای اثر بسیار قوی می‌ باشد به قطره‌های خوراکی تبدیل نموده اند تا با توجه به مایع بودن‌، به سرعت و در عرض چند دقیقه جذب شده و اثر نماید.
محصولی که در ایران از این نوع نعنا به دست می آید، به نام "قطره کارمینت"(Carmint) است که می‌ توان آن را با توجه به خوراکی بودن نعنا، در تمام سنین (از نوزادان تا افراد مسن) بدون هیچ محدودیتی مصرف نمود. 
محصولات حاصله از این گونه نعنا ضمن اثرات سریع از عارضه ی جانبی برخوردار نمی ‌باشند و با داروها و غذاها تداخل نمی‌ نمایند.
نکته ی مهم درباره ی تاثیر محصولات نعنا برای درمان نفخ و دل‌ درد این است که ترکیبات موجود در اسانس (رایحه) این گیاه در عرض چند دقیقه (حدود 10 تا 15 دقیقه) جذب می شوند و مشکلات حاصله را مهار می ‌کنند، و در صورتی که هم زمان با مصرف غذا خورده شوند از ایجاد نفخ و دل‌ درد جلوگیری می‌ کنند، بنابراین دارای خاصیت درمانی بوده و مانع نفخ و دل ‌درد می ‌شوند.
چای نعنا :
چای نعنا را می توان روزی ۲ الی ۳ بار مصرف کرد. برای تهیه این چای می توان در هر بار یک مشت نعنای تازه و یا یک قاشق مرباخوری پر از پودر برگ های خشک شده ی نعنا را در یک لیوان آب جوش ریخته و مانند چای به مدت ۱۰ دقیقه دم کرده، صاف نموده و میل کرد. هم چنین برای تعدیل طعم تلخ آن می توان چند قطره آب لیموی تازه در آن چکانده و با کمی عسل مخلوط کرده نوش جان کرد.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٥:۱٠ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٧/۱٦

 

نام علمی :  Rubia tinctorum
خانواده: روناس Rubiaceae

خصوصیات گیاهشناسی:

گیاهی است علفی ازتیرة روناس به ارتفاع5/0تا5/1 دارای ساقه های خشن بصورت چهارگوش وپوشیده ازخار،بالا رونده،با برگهای درازبیضوی نوک تیزوگلهای کوچک به رنگ زرد به صورت چتری متعددکه درقسمت انتهای ساقه یا محورآن وجوددارد.میوة آن گوشتی وبه رنگ قرمزتیره است.این گیاه به حالت وحشی،به گونه های مختلف،درتمام منطقه مدیترانه آسیای صغیروآفریقا وبعضی ازنقاط آسیا می روید.

روناس از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است.

* باز کننده گرفتگی‌ها در بدن است.
* ادرار آور است و حبس‌البول را درمان می‌‌کند.
* برای معالجه بیماری فلج آن را با عسل مخلوط کرده و به بیمار بدهید.
* ترشح شیر راز یاد می‌‌کند.
* درد سیاتیک را رفع می‌‌کند.
* یبوست‌های سخت را معالجه می‌‌کند.
* اشتهاآور است.
* قاعده‌آور است.
* خارش پوست را برطرف می‌‌کند بدین منظور می‌‌توان از ضماد استفاده کرد و یا اینکه جوشانده آن را در وان حمام بریزید و مدتی در آن استراحت کنید.
* اوره خون را پائین می‌‌آورد.
* جوش خوردن استخوان شکسته را تسریع می‌‌کند.
* تورم را در بدن از بین می‌‌برد.
* از کمپرس جوشانده روناس برای رفع بیماریهای پوستی استفاده کنیدطرز استفادهدم کرده: یک قاشق مرباخوری ریشه خرد شده روناس را در یک لیوان آب جوش ریخته، بگذارید به مدت 10 دقیقه دم بکشد. مقدار مصرف آن نصف فنجان سه بار در روز است. جوشانده روناس: 10 گرم ریشه روناس را در یک لیتر آب ریخته و بگذارید برای مدت ده دقیقه بجوشد. این جوشیده را در وان حمام بریزید و برای رفع بیماریهای پوستی در آن استراحت کنید.
زیان‌ها: همانطور که گفته شد روناس ترشح ادرار را زیاد می‌‌کند و فشار آن را بالا می‌‌برد بنابرین ممکن است در اثر استفاده زیاد ایجاد خون در ادرار کند و در اینصورت بهتر است که روناس با کتیرا خورده شود.

اندام دارویی : ریزوم (ساقه های زیرزمینی) وریشه گیاه.

ترکیبات شیمیایی:

گلیکوزیدی بنام اسید روبه ریتریک، آلیزارین، پورپورین، روبیادین، گلوکز،مواد چرب و ... .

خواص درمانی دیگر:

کاهش دهنده اوره خون. درمان یبوستهای شدید ومزمن. اشتها آور. صفرا آوروکمک به هضم غذا.

مقدار مصرف و روش تهیه:
روش اول: سه نوبت درروز. درهرنوبت 1 قاشق مربا خوری سرخالی (4-1 گرم) ازگرد ریشه را در یک لیوان اب جوش ریخته، پس از مدت10 دقیقه آنرا صاف کرده و1 ساعت بعدازغذا میل میگردد.

روش دوم: 3-5/1 قاشق سوپخوری(30-15 گرم) از ریشه نیمکوب روناس را در5 لیوان آب
(1لیتر) به مدت 5 ثانیه می جوشانیم وپس از مدت 15 دقیقه آنرا صاف می کنیم. ازمحلول حاصله یکساعت بعد هرغذا 1 لیوان میل میگردد.

{عوارض جانبی:  تغییررنگ ادراربه قرمز (بی ضرراست).

{مصرف دربارداری وشیردهی: ممنوع است.

{موارد منع مصرف: کودکان زیر12 سال. افراد مبتلا به بیماریهای التهابی روده. مصرف مداوم بیش از10-8 روز.دوران بارداری و شیردهی .

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٥:٠۸ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٧/۱٦

 

میوه ای شبیه شاه توت و توت فرنگی است و به رنگ زرد یا سرخ مایل به سیاه یافت می شود. میوه تمشک ترش مزه بوده و به صورت خام یا پخته، شربت، کمپوت و ... خورده می شود.  بوته تمشک در مناطق گرم و مرطوب، در جنگلها و صحراها می روید و گاهی آن را می کارند. نامهای دیگر تمشک، توت وحشی و سه گلی است.       ساقه های تمشک نرم و به رنگ قرمز و دارای خارهای دراز است. برگهای آن متفاوت و بیضی شکل و اطراف آن کنگره کنگره و به شکل دندانه های اره ای است. گلهای تمشک به رنگهای سفید، صورتی یا به صورت خوشه در ماههای مرداد پدیدار می شود و تا مهر دوام می آورد.  قسمتهای مورد استفاده بوته تمشک عبارتند از : میوه ، برگ، تخم ، دانه و گل.
گونه تمشک در جنگلهای شمال کشور از گرگان ، آستارا و همچنین در آذربایجان و کردستان و بختیاری و لرستان و کرمان و خراسان و دامنه های جنوبی البرز انتشار دارد : و در الیکا واقع در شمال شرقی کندوان تا 2500 متری ارتفاع از سطح دریا دیده شده است انشعابات آن گرد آلود و بدون گوشه و ضلع با خارهای خرد و غده ای است و با جست های ریشه جوش تکثیر می شود.

برگهایش غشائی و دارای کرکهای پراکنده است برگچه انتهایی آن تخم مرغی چهار گوش و با قاعده ای کم و بیش قلبی شکل است. گوشوارک های آن نیزه ای می باشد پا یک های گل آن خزی و با غده های فلسی است کاسه آن کرکدار و به میوه اتصال دارد. گلهایش بیضی شکل و سفید و صاف و گرد آلود است. انواع تمشک که در شمال ایران به چشم می خورد دو نوع است : نوع اول تمشکهای دانه ریز که زود رس ترین تمشکها هستند و نوع دوم تمشکهای دانه درشت هستند و 2 هفته پس از دانه ریز می رسند. منظور از دانه ریز یا درشت تک تک میوه های موجود در هر میوه مرکب است که در نوع اول ریز تر و در نوع دوم درشت تر است. از انواع تمشکهای خارجی معروفترین آنها عبارتند از : 1- Theodor reimer از پر محصولترین تمشکها و برای باغ تمشک توصیه می شود. و در آمریکا بنام هیمالیا معروف است. 2- Wilson زودرس ترین واریته تمشک است. 3- Mammouth که میوه هایش حدود 15 روز بعد از ویلسون می رسند.

نیاز اکولوژیکی

آب و هوا

تمشکها به هوای آفتابی و گرم با کمی رطوبت نیاز دارند بادهایی با سرعت کم راتحمل می کنند ولی قادر به مقاومت در مقابل سرمای شدید به مدت زیاد نیستند. سرمای شدید (پائین تر از 15 درجه زیر صفر) قادر است تمام شاخه هایش را تا سطح زمین بخشکاند ولی قسمتهای زیر زمینی آن (ساقه های زیرزمینی) سالم باقی مانده و در بهار بعد جوانه های تازه می دهند که از آنها شاخه های تازه روئیده و رشد می کنند. این شاخه ها در همان سال میوه نمی دهند و تنها در سال بعد به میوه می نشینند. بنابراین بعد از هر بار یخ زدگی گیاه باید انتظار یک سال بی میوه ماندن را داشت. تمشک در مناطق گرم و خشک در اثر گرمای شدید بخصوص کمبود رطوبت بشدت صدمه می بیند در مناطق پر باران آنرا در زمینهای نسبتاً بلند و مرتفع یا در زمینهای شیب دار می کارند در زمینهای پست و پرباران شرط موفقیت ایجاد یک زهکشی صحیح و برنامه ریزی شده است تا آب نتواند در آن جمع شود. آبیاری – بوته های تمشک به خشکی خاک حساس اند. خاک آنها باید دائماً مرطوب باشد ولی خیس بودنش را هم نمی توانند تحمل کنند زیرا خاکهای خیس و لجن زار در مدت نسبتاً زیاد باعث خفه شدن ریشه هایش گشته و گیاه را از بین می برد. کمبود رطوبت خاک می تواند محصول تمشک را تا نصف حتی تا یک سوم تقلیل دهد. در مناطق کم باران یا خشک آبیاری از ضروریات است در مناطق نسبتاً خشک بوته های تمشک را معمولاً حدود 8 بار در سال آبیاری می کنند تاگیاه بتواند محصول زیاد تولید کند دفعات آبیاری به روش زیر تنظیم می شود. 1- پیش از به گل نشستن یک نوبت. 2- هنگام تشکیل میوه دو نوبت. 3- زمان رسیدن میوه یک نوبت. 4- پس از برداشت میوه تا اواسط پائیز سه نوبت 5- آبیاری زمستان یک نوبت میزان آب مصرفی در هر آبیاری حدود 500 متر مکعب در هر هکتار حساب می شود. کمبود آبیاری باعث می شود که (1) میوه ها کوچک و کم آب و در نتیجه کمتر خوشمزه شوند. 2- شاخه هایی که در سال آینده باید میوه دهنده قدرت جوانه زدنشان تصعیف کشته و در سال آینده کمتر محصول می دهد.3- برگها پیش از موعد زرد شده و بریزند.

خاک

تمشک گیاهی است که در هر نوع زمین رشد کرده و میوه می دهد در صورت مساعد بودن آب و هوا هم در زمینهای سنگلاخی کم عمق و هم در زمینهای عمیق کاشته شده و محصول بدهد. بهترین خاک برای رشد بوته های تمشک خاکهای شنی – رسی است که عمق زیاد مثلاً 2 متر یا بیشتر داشته باشند چون در چنین خاکهایی ریشه ها قادرند رشد زیادتر پیدا کرده و ریشه های جانبی زیادتر بدهند.

کود

مقدار کودی که برای باغهای تمشک لازم است با نوع گیاهانی که در آنجا کاشته شده اند فرق می کند اگرچه کودهای شیمیایی و آلی برای رشد و برداشت محصول از جمله لوازم اصلی کارند به هیچ وجه نباید از اهمیت مرطوب نگهداشتن زمین غفلت کرد چون تمشک بدان سخت نیاز دارد و این کار با دادن هوموس یا کودهای حیوانی بویژه کود گاوی مسیر است در کود دادن باغهای تمشک همیشه کودهای شیمیایی مکمل کودهای حیوانی هستند. مقدار کود پیشنهادی عبارتند از : 50 تن کود حیوانی، در هر هکتار، 100 کیلو کودازته به صورت N در هر هکتار ، 100 کلیوگرم کود فسفره به صورت P2O5 در هر هکتار 100 کیلو کود پتاسی به صورت K2O در هر هکتار تمشک به کود سرک هم جواب مثبت داده و میوه های زیادتر تولید می کند و میوه ها بزرگتر می شوند. مقدار کود سرک همه ساله 30 کیلو کود ازته به صورت N در هر هکتار 30 کیلو کود فسفر به صورت P2O5 در هر هکتار 30 کیلو گرم کود پتاسی به صورت K2O در هر هکتار است که بهتر است در چند بار بافاصله 2 ماهه داده شود.

خواص
1- جوشانده 25 گرم از برگهای تمشک در یک لیتر آب برای درمان انسداد مجاری ادرار مفید است.

2- تمشک سرشار از ویتامینهای C و K است و دارای خواص خنک، نرم کننده و ضد اسکوربوت می باشد.

3- تمشک خون را تصفیه می کند و برای کسانی که به روماتیسم مبتلا هستند، بسیار مفید است.
4- تمشک یبوست مزاج را معالجه می کند.
5- تمشک برای تسکین درد سودمند است، زیرا تمشک دارای اسید سالسیلیک می باشد.
6- تمشک خون را قلیائی می کند و قند آن برای مبتلایان به مرض قند مفید است.
7- شربت تمشک برای بیماران مبتلا به سرخک و مخملک تجویز شده است.
8- تخم و دانه ای که درتمشک وجود دارد، اغلب با دندان نیز خرد نمی شود، ولی وقتی خورده شود درمعالجه ی یبوست و خشکی مزاج به طور طبیعی بسیارمؤثر است و سبب می شود که یبوست به کلی رفع گردد.
9- شربت تمشک، مخلوط با آب برای رفع تب تجویز شده است.
10- خوردن تمشک برای مبتلایان به مرض قند( دیابت)، تبهای صفراوی، التهاب مجاری ادرار، گلو درد( آنژین ) مفید است.
11- جوشانده 20 تا 50 گرم گل تمشک یا برگ تمشک در یک لیتر آب برای درمان ترشحات زنانگی، خونریزی در فواصل قاعدگی ، اخلاط خونی، وجود خون در ادرار، گریپ، گرفتگی صدا، آب آوردن نسوج و بیماریهای پوستی اثر شفا بخش دارد. جوشانده را بعد از هر وعده ی غذا یک استکان می خورند.
12- جوشانده گل یا برگ تمشک( به روشی که گفته شد) در استعمال خارجی برای درمان زخمهای دهان، ورم لثه، درد گلو و ورم لوزه ها بکار می رود و بیمار با غرغره کردن این جوشانده دهان را می شوید.
13- جوشانده برگ تمشک اسهال و ورم روده را معالجه می کند، بدین منظور باید 40 تا 50 گرم برگ خشک تمشک را در یک لیتر آب سرد بخیسانید و به مدت 10 دقیقه آن را جوشانده و سپس بگذارید 10 دقیقه دم بکشد. پس از صاف کردن، روزی سه بار، هر بار یک فنجان آن را بین غذاهای اصلی بنوشید.
14- جوشانده فوق برای تسکین درد معده از هر نوع که باشد مانند ترشی معده، نفخ و گاز شکم و تشنج معده مؤثر است.
15- خوردن جوشانده برگ تمشک به مقدار 3 تا 4 فنجان در روز و بین غذاهای اصلی، بند آوردن ادرار را معالجه می کند وبهترین دارو بر ضد درد کیسه مثانه است.
16- اگر 40 تا 50 گرم برگ خشک تمشک را در یک لیتر آب بریزید و آن را به مدت 5 تا 10 دقیقه جوشانده و پس از 10 دقیقه دم کشیدن و صاف کردن آن، به مقدار 3 فنجان در روز بین غذاهای اصلی بنوشید، دردهای نقرسی و بسیاری از انواع رماتیسم را آرام می کند.
17- اگر 100 گرم برگ خشک تمشک را به مدت 10 دقیقه بجوشانید و پس از دم کشیدن و صاف کردن آن را به عنوان محلول شستشو برای شستن بیماری برفک، جوشهای صورت و یا هر نوع تحریکات دیگر پوست به کار ببرید ، اثر شفابخش دارد.
18- تمشک دارای خاصیت ضد عفونی کننده است.
19- تمشک به علت دارا بودن ویتامینهای C و K برای اوره و فشار خون مفید است.
20- برای معالجه کک و مک، ابتدا صورت را خوب بشوئید و سپس ورقه نازکی از تمشک به مدت یک ساعت روی صورت بمالید. این کار را چند بار تکرار کنید تا کک و مک صورت از بین برود.
21- برگ تازه تمشک را اگر بپزند و روی محل بیماریهای پوستی قرار دهند، بیماری را التیام می دهد.
22- گوشت پردانه تمشک، دارای خواص توت فرنگی است و ترشی خون را از بین می برد.
23- تمشک،عرق آور است؛ لذا بهترین زهکش سوراخهای پوست است.

خواص دیگر :

چای برگ تمشک همچنین برای جلوگیری از سقط جنین نیز نوشیده می‌شود و کمک می‌کند تا در حین تولد بچه، زائو خونریزی کمتری داشته باشد. برگ‌های تمشک به علت خاصیت قابضی ملایمی که دارند، برای رفع اسهال کودکان مفید هستند. علاوه بر این از دم کرده برگ‌های تمشک برای جلوگیری از خونریزی لثه استفاده می‌شود و دهان با آن شستشو می‌شود. نوع وحشی تمشک که به رنگ قرمز در آمریکای شمالی می‌روید، هم خانواده تمشک اروپایی است و معمولا در بوته‌زارها و خارزارها در سرتاسر آمریکای شمالی می‌روید. برگ‌های این نوع تمشک مثل انواع اروپایی در دوران حاملگی مورد استفاده قرار می‌گیرد. چای تهیه شده از برگ‌ این گیاه حالت تهوع و استفراغ را هم مرتفع می‌کند

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٥:٠٥ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٧/۱٦

 

گیاهان درحال رشد غیر مقاوم بوده و قادر به مقاوم شدن نیستند. لذا رکود در طول ماههای سرد زمستان برای بقائ گیاهان و درختان میوه ضروری می باشد. درختان میوه در زیستگاهای طبیعی خود به ندرت توسط سرما صدمه می بینند زیرا در آنها مکانیسم سازگاری در آنها توسعه یافته است که به آنها اجازه می دهد در طول شرایط آب و هوایی شدید زمستان به حالت رکود بروند.

اکثر درختان میوه منطقه معتدله در معرض یخبندان زمستان یا سرما زدگی بهاره قرار می گیرند که این امر موجب خسارتهای شدید اقتصادی می گردد. حتی آن دسته از مناطق تولید میوه که در موقعیتهای جغرافیایی خاص احداث می شوند که خسارت وارده ناشی از سرما در آنها به حداقل کاهش داده شده نیز بعضا با این حوادث مواجه   می گردند.
یخ زدگی  زمستانه
عامل پراکندگی گونه های مختلف درختان میوه در روی کره زمین مقاومت یا حساسیت درختان به سرمای زمستانه می¬باشد. در مناطق سرد از ارقام مقاوم به سرما و از پایه های مقاوم به سرما استفاده می شود. در اثر سرمای بیش از حد  زمستان، گونه های پوست نازک شکاف خورده و در اثر یخبندان شاخه ها سیاه می شوند. در گیاهان چوبی مقاوم، در اثر یک سری تغییراتی که حاصل می شود در اواخر تابستان و پاییز موجب مقاوم شدن آنها در برابر سرما می گردد. در طی مقاوم شدن درختان تغیرات زیادی در درختان صورت می پذیرد. اولین مرحله مقاوم شدن توسط روزهای کوتاه شروع می شود که منجر به توقف رشد می شود. دومین مرحله مقاوم شدن مستلزم دمای پایین  می باشد که مواد محرک مقاومت ساخته می شود. تدابیر زراعی در مقاومت کونه های درختان میوه تاثیر بسزایی دارد.
ازجمله تجمع کربوهیدراتها کافی در درختان میوه و اندامهای آن موجب افزایش مقاومت در برابر سرما می گردد. آبیاری بی رویه، دادن کود ازته بیش از حد، محصول زیاد ، ریزش زود هنگام برگها، تولید محصول بیشتر، هرس زود هنگام موجب کاهش مقاومت درختان میوه می شود. پایه های درختان میوه نیز در میزان مقاومت آنها به سرمای زمستانه متفاوت می باشد. برای مثال پایه های سیب مالینگ 19 و 2، پایه مالینگ مرتون 104 و 111 مقاوم به سرما هستند. در گلابی هنگامی که روی پایه بذری پیوند شده و از میان پایه اولدهام استفاده می شود، مقاومت در برابر سرما فزایش می یابد. پایه محلب که برای گیلاس به کار برده می شود مقاوم به سرما می باشد. پایه نارنج سه برگ مقاوم به سرما بوده و برای مرکبات به کار برده می شوند. پایه آلوی ماریانا نیز مقاوم به سرما بوده و برای آلو و هلو مورد استفاده قرار می گیرد.
سرما زدگی بهاره
سرمای دیررس بهاره موجب آسیب دیدن جوانه های تازه بیدار شده درختان میوه می شوند و در صورت دیررس بودن بیشتر این نوع سرماها، حتی به میوهای تازه تشکیل شده نیز خسارت وارد می کند. جوانه های بارور در حال رکود به سرمای زمستانه مقاوم هستند اما مقاومت آنها هنگام بیدار شدن جوانه ها کاهش می یابد. به طور کلی جوانه های گل در دمای 2- و 3- درجه سانتیگراد از بین می روند. میوهای تازه تشکیل شده نسبت به گلها حساس تر هستند و در منفی 0.5- درجه سانتیگراد آسیب می بینند. در اوایل بهار جبهه های سرد هوا در منطقه پرورش درختان میوه و در شبهای بدون ابر موجب خسارت دیدن جوانه درختان میوه می گردد.

روشهای جلوگیری از سرمای زدگی بهاره
روشهای مختلفی برای جلوگیری از سرمای دیررس بهاره وجود دارد که می تواند جوانه های گل و میوهای تازه تشکیل شده درختان میوه را از سرما زدگی محافظت کند.
انتخاب ارقام دیر گل
در مناطقی که احتمال خطر سر مایه دیر رس بهاره است با توجه به تاریخ گلدهی ارقام مختلف یک گونه درختی می توان از ارقام دیر گل استفاده کرد این ارقام با توجه به دیر بازکردن گل کمتر با سرما های دیر رس بهاره مواجه می شوند اخیرا در برخی مناطق از بادام های دیر گل استفاده به عمل می آید.

استفاده از ترکیبات شیمیایی
استفاده از اتفن درختان میوه هسته دار در پاییز موجب دیر باز شدن جوانه ها به مدت 12-4 .روز در بهار می شود. استفاده از هورمون نفتالین استیک اسید در بهار موجب تا خیر 2-1 هفته در زمان گلدهی درختان می گردد

موقعیت و محل باغ
در مناطق شیب دار و کنار تپه های ماهور در صورت احتمال وجود سرما های دیر رس بهاره محل باغ را در شیب های شمالی انتخاب می کنند تا در اوایل بهار دیر تر گر م شده و موجب تاخیر در بیدار شدن جوانه ها گردد. ایجاد باغ میوه در کنار جنگل ها، رود خانه ها، برکه ها و کنار سواحل که دارای هوای مرطوب و نقطه شبنم بالا هستند آسیب های سرمای بهاره را کاهش می دهد.

پاشیدن آب بر روی درختان
پاشیدن آب بر روی شاخه های  درختان میوه در دمای صفر درجه سانتیگراد موجب تشکیل یخ می شود. به ازای هر لیتر آب که یخ می شود 80 کیلو کالری گرما آزاد می شود.گرمای آزاد شده موجب گرم شدن اجسامی که در تماس با آب هستند می¬شود در ضمن تشکیل یک لایه نسبتا عایق یخ در اطراف جوانه موجب می¬شود تا دمای جوانه از صفر درجه سانتیگراد پایین نیاید برای این منظور می¬توان از سیستم آبیاری بارانی استفاده کرد و یا توسط محلول پاش¬ها روی درختان میوه آب پاشید. پاشیدن آب باید در دمای صفر درجه سانتی¬گراد انجام گیرد
تدابیر زراعی
نوع سطح خاک در محافظت دمای هوا تاثیر دارد و اختلاف دمای حدود 1/7 درجه سانتی گراد ایجاد میکند. برای محافظت در برابر سرما و یخبندان های ناشی از تشعشع، خاک باید مرطوب و عاری از علف های هرز و شخم نخورده باشد.  زیرا زمین شخم خورده دارای هوای بیشتر بوده و گرمای ویژه کمتری دارد از این رو خاک شخم خورده سریع تر سرد می¬شود اما خاک های مرطوب دیرگرم شده و دیر تر دمای خود را از دست میدهند علفهای سطح خاک نیز نوعی هدایت کننده گرما ارخاک به هوا می باشند تدابیر زارعی ذکر شده یخ زده گی را در لایه 15سانتی متر سطح خاک به تاخیر می اندازد و بویژه برای جلو گیری از سرما زدگی گیاهانی همچون توت فرنگی و انگور موثر واقع می گردد.

گرم کردن باغ توسط بخاری های باغی
کار گذاشتن بخاری یا پلارهای باغی در قسمت های مختلف باغ و سوزاندن موادی همچون چوب نفت یا گازوییل موجب گرم شدن باغ می گردد. این روش در مناطق سردسیری ممکن است تاثیر زیادی نداشته باشد اما در مناطق نیمه گرمسیری مثلا در باغات مرکبات، انار، انجیر زیتون و غیره می¬تواند موثر واقع شود.
ایجاد دود برای کاهش تشعشع
در شب های که احتمال بروز سرما می باشد با سوزاندن کاه وکلش و مواد دیگر موجب ایجاد دود در هوای باز گردید ذرات معلق در هوا هر چقدر بیشتر باشد انعکاس حرارت به سقف آسمان تقلیل می یابد زیرا تشعشع حرارت که با طول موج های بلند به طرف آسمان منعکس می شود توسط ذرات هوا جذب شده و دمای باغ را حفظ می کنند.
ایجاد بادشکن در اطراف باغ
کشت درختان باد شکن همچون چنار زبان گنجشک، افرا و غیره در جهت شمالی که باد های سرد می زود موجب محافظت درختان میوه از سرما می شود..

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٥:٠٠ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٧/۱٦

 

آویشن از طریق بذر، قلمه و تقسیم بوته تکثیر می شود. عدم یکنواختی پوشش مزرعه همواره به عنوان یک مشکل در کشت مستقیم بذر می باشد به همین خاطر روش کشت دیگری ارائه می شود که تولید نشاء بذری در بستر گلخانه یا قفسه های سلولی و سپس انتقال نشاها به مزرعه است.
آویشن از طریق بذر، قلمه و تقسیم بوته تکثیر می شود. عدم یکنواختی پوشش مزرعه همواره به عنوان یک مشکل در کشت مستقیم بذر می باشد به همین خاطر روش کشت دیگری ارائه می شود که تولید نشاء بذری در بستر گلخانه یا قفسه های سلولی و سپس انتقال نشاها به مزرعه است.
بذور آویشن طی یک تا دو هفته در دمای 32- 12 درجه سانتی گراد ( 54 تا 90 درجه فارنهایت ) جوانه می زنند. گاهی اوقات جوانه زنی توسط نور تسریع می شود.
به علت وجود اختلافات در وضعیت رشد، زمان گلدهی و تولید در گیاهان حاصل از کشت مستقیم ( بذور ) که میزان یکنواختی را در مزرعه پایین می آورد، بهتر است ژنوتیپ های مرغوب را انتخاب کرده و آنها را به وسیله قلمه تکثیر نمود که عدم یکنواختی در مزرعه و محصول کاهش یابد. قابل ذکر است که این اختلافات به خاطر وجود دگرگشتی بالا و هتروزیگوسیتی در این گیاه می باشد.
آویشن به آسانی از قلمه های 10-5 سانتی متری در بهار تکثیر می شود. هورمون های افزایش دهنده ریشه برای تکثیر ممکن است مفید باشند. در تحقیقی مشخص شده که کشت بذر آویشن نسبت به کشت قلمه آن، عملکرد بیشتری را تولید می نماید. در تحقیق  دیگری در کشت مستقیم، عملکرد  ماده خشک بیشتری نسبت به نشاکاری به دست آمد.
زمان مناسب برای کشت بذر در خزانه اواخر اسفند می باشد و در زمان انتقال، ارتفاع نشاءها 10 تا 15 سانتی متر می باشد.
زمان کشت مستقیم بذور اوایل بهار یا اواسط پاییز می باشد عمق کشت کمتر از 5/0 سانتی متر و میزان بذر لازم 5 تا 6 کیلوگرم در هکتار می باشد.
در تحقیقی جهت بررسی تراکم مناسب برای دستیابی به عملکرد بالاتر، آویشن در فواصل 15، 20، و 45 سانتی متر و در ردیف های به فواصل 60 سانتی متر کشت گردید و مشخص شد که فواصل عملکرد سرشاخه و میزان اسانس در واحد سطح شده و بیشترین عملکرد در فاصله کشت 15 سانتی متر به دست آمده است. البته درصد اسانس در سرشاخه خشک گیاه تحت تأثیر فاصله کاشت قرار نگرفت. تحقیق مشابهی در کرج نیز تراکم مناسب کاشت را 15 سانتی متر روی ردیف و 50 سانتیمتر بین ردیف ها گزارش کرده است.
ب- داشت
با توجه به اینکه آویشن به مدت 6-4 سال در مزرعه باقی می ماند برنامه ریزی برای کوددهی آن حایز اهمیت است. با مصرف میزان مناسب کود دامی پوسیده ( تقریباً 30-20 تن ) قبل از کشت بایستی تأمین نیاز غذایی آن را تضمین کرد.
در تحقیقی برای بررسی اثرات ازت در مقادیر مختلف بر روی رشد و میزان اسانس T.vulgaris در طی چهار فصل در ازمیر مشخص شد که عملکرد ماده خشک گیاه با افزایش مصرف ازت افزایش می یابد. میزان گل اسانس از 78/0 تا 1/3 درصد و درصد تیمول از 87/26 تا 57/58 درصد متغیر بود و کود ازته هیچ اثر معنی دار روی میزان کل اسانس و یا درصد تیمول نداشت.
به طور معمول در فصل بهار قبل از کشت 50 تا 80 کیلوگرم در هکتار اکسید پتاس به همراه 40 تا 60 کیلوگرم در هکتار ازت در اختیار گیاهان قرار می گیرد. از سال دوم ریش قبل از وجین علف های هرز همه ساله فصل بهار باید 30 تا 50 کیلوگرم در هکتار ازت در اختیار گیاهان قرار گیرد.
اگرچه آویشن به تعدادی از علف کش ها مقاومت نشان می دهد به هر حال سوالاتی از قبیل بقایای آن روی مواد گیاهی مخصوصاً برای بازار صادرات مطرح است که بایستی مشخص شود. هیچ علف کشی برای استفاده روی آویشن ثبت نشده است و فقط تحقیقات محدودی در این زمینه انجام گرفته است.
علف کش هایی که ممکن است برای کنترل انتخابی علف های هرز آویشن در آزمایش های تحقیقاتی و زراعی استفاده شوند شامل Linuron, Sinbar, Stomp, Foresite, Versatill می باشد. با این وجود هیچ گونه کنترل شیمیایی علف های هرز ممکن است مطلوب نباشد. البته شاید بدون کمک بعضی از علف کش ها، کشت آویشن در مقیاس وسیع ممکن نباشد. با این حال آویشن را می توان بدون استفاده از علف کش به طور موفقیت آمیز در مزارع با استفاده از یک پوشش بازدارنده رشد علف هرز پرورش داد. برای چنین کاری می توان از مالچ های آلی استفاده کرد.
ج- برداشت
برداشت آویشن، نقطه بحرانـی در مدیریت زراعـی این گیاه محسـوب می شود. به طور کلی، بهترین زمان جمع آوری اندام رویشـی ( برگ ها و ساقه های جوان ) حاوی مواد مؤثر هنگامی است که گیاه در مرحله گل زدایی باشد.
زمان برداشت مناسب برای آویشن در مناطق مختلف، متفاوت می باشد و در تحقیقی در کرج، زمان برداشت مناسب، مرحله شروع گلدهی ذکر شده است و ارتفاع مناسب برداشت نیز 10 سانتی متر از سطح خاک گزارش شده است.
عملیات پس از برداشت:
به طور معمول آویشن در حجم زیاد در آفتاب خشک می شده اما کیفیت محصول نهایی بسیار کم بوده است. با استفاده از خشک کردن مصنوعی می توان کیفیت محصول را کنترل کرد. به عبارت دیگر، یک خشک کن با جریان هوای تحت فشار مناسب می باشد. آویشن بایستی در دمای پایین تر از 40 درجه سانتی گراد برای کاهش اتلاف عطر در جریان تبخیر،خشک شود و رنگ سبز خود را حفظ کند. محصول خشک شده باید پروسه جدا کردن برگ از ساقه ها و غربال کردن را برای حذف گرد و غبار طی کند تا محصول یکنواختی تولید شود.
اسانس آویشن را از اندام هوایی تازه آویشن می توان به وسیله سیستم تقطیر بخار استخراج کرد. اسانس در غدد کوچک روی برگ ها ذخیره شده است. عملکرد و کیفیت اسانس بسته به ساختار ژنتیکی گیاه، مرحله بلوغ گیاه، زمان برداشت، محیط و عملیات استخراج فرق می کند.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٤:٥٩ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٧/۱٦

 

درخت انار یک میوه ی گرمسیری تا نیمه گرمسیری است و در نواحی ساحلی و مرطوب به صورت درخت همیشه سبز ولی در نواحی خشک با زمستان های سخت به صورت درخت خزان دار است. مناطق حاشیه ی کویر، با تابستان های گرم و خشک و آب و خاک نسبتا شور، مناطق اصلی کشت و کار و تولید اقتصادی انار کشور را تشکیل می دهند. از جمله ویژگی های باارزش این گیاه، انعطاف پذیری آن نسبت به انواع خاک ها و تحمل کم آبی و شوری آب و خاک است.
 
 
 
● شته ی انار
 
عمومی ترین آفت درختان انار محسوب می شود که در تمامی انارستان کشور وجود دارد.
 
 
 
● روش های کنترلی
 
۱) بررسی های انجام شده نشان دهنده ی اختلاف فاحش بین تراکم جمعیت تخم شته ی انار بر روی پاجوش های درختان انار و سرشاخه ها است. از این نتیجه می توان به عنوان پایه و اساس یک روش مبارزه ی مکانیکی بهره گرفت. بدین ترتیب که پاجوش های انار را تا زمان جفت گیری و تخم گذاری شته های جنسی در پای درختان حفظ نموده و حذف آنها را به بعد از این زمان، که در شرایط آب و هوایی استان یزد حداکثر پایان آذرماه می باشد، موکول کرد. در این صورت می توان جمعیت تخم آفت و منبع آلودگی سطح باغ برای سال آتی را در مقیاس وسیعی کاهش داد. بدیهی است که قطع پاجوش ها قبل از تخم گذاری شته های جنسی باعث هدایت آنها به سوی سرشاخه ها و تاج درختان انار و افزایش خسارت آفت می گردد.
 
۲) به منظور حفظ دشمنان طبیعی آفت و تداوم تعادل بیولوژیک، از مصرف هر گونه سموم شیمیایی در باغات انار جدا جلوگیری گردد. بخصوص که درختان انار به سموم شیمیایی حساس بوده و مصرف سم، ریزش برگ و طغیان کنه ی انار را در پی خواهد داشت.
 
۳) از بادبردگی سموم مصرفی در مزارع یا باغ های مجاور باغ های انار جلوگیری شود.
 
۴) از کاشت میزبان های حساس به آفت مثل بامیه و پنبه در حاشیه و مجاورت باغ های انار خودداری گردد.
 
۵) جهت حمایت از دشمنان طبیعی شته ی انار، مقداری از علف های هرز گلدار در سطح باغ های انار و حواشی آنها حفظ گردد.
 
۶) با تکثیر و رهاسازی کفشدوزک های شکاری یا بالتوری سبز و زنبور تریکوگراما، دشمنان طبیعی شته ی انار تقویت گردد.
 
 
 
● کرم سفید ریشه ی انارروش های کنترل
 
«کرم سفید ریشه» نیز مانند بسیاری از آفات دارای دشمنان طبیعی فراوان است که آنها را در مراحل مختلف زندگی مورد حمله قرار می دهند. پرندگان، مورچگان، تعدادی از میکروارگانیسم ها ی خاک، زنبورها و بعضی از کنه ها ازجمله دشمنان طبیعی این آفت محسوب می شوند که لازم است مورد توجه و حمایت قرار گیرند. جمع آوری حشرات کامل در صبح زود با تکان دادن درختان و درختچه های محل استراحت شبانه ی حشرات کامل، جمع آوری حشرات کامل با کمک نور چراغ، جمع آوری لاروهای آفت در هنگام شخم، به ویژه در فصل تابستان و پائیز از جمله روش های مؤثر در کاهش جمعیت آفت هستند.
 
 
 
● مگس سفید انار
 
همان گونه که اشاره شد، در حال حاضر مگس سفید انار، آفت اقتصادی باغ های انار محسوب نمی شود و آفت از طریق دشمنان طبیعی خود تحت کنترل است و نیازی به مبارزه ندارد.
 
 
 
● پوسیدگی و ترشیدگی میوه ی انار
 
تعدادی از قارچ ها، باکتری ها، مخمرها و نماتدها در صورتی که به داخل میوه ی انار راه پیدا کنند، قادرند در روی درخت یا در انبار، موجبات گندیدگی و فساد سریع یا تدریجی میوه ی انار را فراهم نموده و آن را از بین ببرند.
 
به منظور کاهش خسارت ناشی از پوسیدگی و ترشیدگی میوه ی انار تحقیقاتی در کشور انجام شده است که به اختصار به آنها اشاره می شود:
 
۱) پرتودهی با ۱۰۰ کیلو وات اشعه ی گاما در کشتن کرم گلوگاه انار و جلوگیری از رشد قارچ های انباری مؤثر است.
 
۲) استفاده از گاز متیل بروماید برای جلوگیری از فعالیت کرم گلوگاه انار و فساد میوه مفید است.
 
۳) ضدعفونی انارهای چیده شده با محلول دو در هزار تیابندازول (تکتو) و سمپاشی پیش از برداشت با همین قارچ کش به منظور جلوگیری از کپک زدگی میوه.
 
۴) استفاده از تیمار گرمادرمانی.
 
 
 
● ترکیدگی میوه علائم و عوامل
 
ترکیدگی میوه، مهم ترین بیماری فیزیولوژیکی و خسارت زا در تمام مناطق انار کاری کشور و دنیا محسوب می شود و بعد از کرم گلوگاه انار بیشترین خسارت را به باغداران وارد می سازد. کم آبی، نامنظم بودن دور آبیاری، وجود واریته ی حساس، اختلاف درجه حرارت شب و روز و سرمای زودرس پاییزه به ویژه اگر توام با ریزش باران باشد، به ترتیب بیشترین نقش را در ایجاد عارضه ی ترکیدگی میوه ی انار به عهده دارند.
 
همچنین میزان ترکیدگی در خاک های شور زیاد است. ترکیدگی با وزن هزار دانه ارتباط معکوس دارد

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٦:٢۸ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٧/۱٥

 

اَنار (نام علمی: Punica granatum) یکی از میوه‌های درختی است که دانه‌هایی اغلب قرمز، و گاهی سفید، و یا به رنگ‌هایی مابین آن ‌دو دارد. رنگ پوست آن نیز قرمز یا تقریبا زرد است.

انار بومی مناطق شرق ایران تا کوه‌های هیمالیا در شمال هند است و یکی از اولین گیاهان اهلی شده‌است. ایران با تولید سالانه ۸۰۰ هزار تن انار، بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ انار در دنیا بوده و هندوستان دومین کشور تولید کننده‌است

در ایران، شهرستان‌های ساوه، نی‌ریز و فردوس، به‌ترتیب بزرگ‌ترین تولیدکنندگان انار هستند

انار در رنگ‌های مختلف از سفید تا سیاه وجود دارد. انار تقریبا در هر آب و هوایی و هرگونه خاکی می تواند رشد کند و میوه دهد ولی آب زیاد در زمان رسیدن میوه باعث ترک خوردن آن میوه میشود. انار گرمای زیاد با باده خشک و سرمای تا ۱۰cc- را میتواند تحمل کند.

ارزش غذایی []

Pomegranate, arils only
مواد مغذی در هر ۱۰۰ g (۳٫۵ oz)
انرژی ۳۴۶ kJ (۸۳ kcal)
کربوهیدرات‌ها ۱۸٫۷ g
قندها ۱۳٫۷ g
فیبر ۴٫۰ g
چربی ۱٫۲ g
پروتئین ۱٫۷ g
تیامین (ویتامین B۱) ۰٫۰۷ میلی‌گرم (۵٪)
ریبوفلاوین (ویتامین B۲) ۰٫۰۵ میلی‌گرم (۳٪)
نیاسین (ویتامین B۳) ۰٫۲۹ میلی‌گرم (۲٪)
Pantothenic acid (B ۰٫۳۸ میلی‌گرم (۸٪)
ویتامین 6 ۰٫۰۸ میلی‌گرم (۶٪)
Folate (ویتامین B9) ۳۸ میکروگرم (۱۰٪)

ویتامین سی

۱۰ میلی‌گرم (۱۷٪)
کلسیم ۱۰ میلی‌گرم (۱٪)
آهن ۰٫۳۰ میلی‌گرم (۲٪)
منیزیوم ۱۲ میلی‌گرم (۳٪)
فسفر ۳۶ میلی‌گرم (۵٪)
پتاسیم ۲۳۶ میلی‌گرم (۵٪)
روی ۰٫۳۵ میلی‌گرم (۴٪)
 

یک عدد انار ۴۰ درصد نیاز روزانه شخص به ویتامین سی را تامین می‌کند. همچنین، انار منبعی غنی از اسید فولیک و آنتی اکسیدان است. بر اساس تحقیقی که در دانشگاه تربیت مدرس بر روی محتوای آنتوسیانین‌های انار ایران انجام گرفت مشخص شد که این میوه حاوی مقادیر قابل توجهی از این ترکیبات می‌باشد. خاصیت آنتی اکسیدانی انار در ارتباط با ترکیبات فنولیک است که آنتوسیانین‌ها در این دسته قرار می‌گیرند.

انار سرشار از ویتامین‌های A، B، C، E و قند تانن و یک ماده مفید دیگر به نام «کره ماناتین» است. انار دارای آهن و ویتامین‌های لازم خون‌سازی است. انار خواص درمانی خاصی دارد. این میوه در صورتی که شیرین باشد برای سینه و ریه بسیار مفید است. آب انار سنگین تر از خوردن دانه‌های انار است (یعنی گوارش آن سخت‌تر است.) مغز و دانه‌های انار ملیّن (یعنی نرم‌کننده مزاج) هستند و گوشت‌های فیبری درون انار روده‌ها را تمیز می‌کند. انار با داشتن ویتامین B سبب تقویت اعصاب می‌شود و به علت داشتن ویتامین B۶ ضد استفراغ بوده و درمان کننده ویار زنان باردار است. هم چنین انار به علت داشتن آهن و ویتامین‌های موجود در آن برای خونسازی بدن مفید است و بهترین موقع خوردن آن صبح ناشتا است.

اثرات درمانی []

میوه‌ای است سرشار از ویتامین و به علت داشتن آهن و سایر عناصر دیگر دیرهضم می‌باشد.خوردن دانه‌های انار به مراتب بهتر از نوشیدن آب اناراست. انار میوه‌ای است که به آن خون‌ساز می‌گویند و به همین علت بهترین موقع برای مصرف آن صبح و قبل از صبحانه‌است. انار مقوی قلب، مفرح، دفع‌کننده چربی، رفع‌کننده سموم اغلب عفونتهای داخلی، دافع حرارت می‌باشد و خوردن انار با پرده‌های سفید آن شکم را دبّاغی میکند، ربّ انار، برگ انار در ضعف معده، کمی اشتها، تهوع، ضعف عمومی، تصفیه خون، خاصه در دختران جوان و دررفع میگرن بسیار مفید است. دانه‌های میوه جنگلی انار در معالجه اسهال بسیار موثر است. آب انار شیرین‌شده باشکر هم مفید است.

 

 
  • زادگاه انار، ایران است
  • «جاودانان» یا گارد جاویدان که سربازان برگزیده ایران باستان نیزه‌هایی به شکل انار داشتند.
  • رنگی که به این میوه تشبیه شده رنگ اناری نام دارد

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٦:۱۸ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٧/۱٥

 

جابه‌جائی و کاشت درختان                

                            انتقال موفق نهال درختان به عملیات تولید و تصمیمات اتخاذ شده قبل از انجام هرگونه عملیات برگرداندن خاک در زمین، بستگی دارد. انتخاب گونه‌های مناسب و بستر با کیفیت براساس خصوصیات محل کاشت، مراقبت پس از کاشت، اندازه نهال منتقل‌شونده، خصوصیات توده ریشه نهال و عملیات بسترسازی بستگی دارد.


برای اینکه بتوانیم به‌طور موفق نهال درخت را به زمین کاشت منتقل کنیم، لازم است، نتیجه توجه به این جزئیات زمانی مشخص می‌شود که نهال انتقال یافته بالغ می‌شود و اهمیت آن برای شما افزایش می‌یابد. درختان در مواقع انتقال نهال به زمین اصلی دچار استرس می‌شوند که در وهله اول به‌علت تغییر در توانائی در جذب آب در اثر از بین رفتن تعدادی از ریشه‌هایشان می‌باشد. استرس آبی دلیل اولیه بروز مشکل و وارد شدن کنش به گیاه است.

از بین رفتن ریشه‌ها بر فرآیند تولید و توزیع ترکیبات هورمونی که رشد ریشه را تنظیم می‌کند، تأثیرگذار است. این هورمون‌ها ذخیره کربوهیدرات را کاهش داده و در نتیجه بر میزان انرژی قابل دسترس جهت ریشه‌زائی سریع، تأثیر می‌گذارد که برای بقا و حیات نهال انتقال‌یافته به زمین اصلی مهم است. توانائی یک درخت در حفظ مقاومت خود پس از انتقال، موفقیت یا عدم موفقیت کاشت را تعیین می‌کند درختان موجود در بازار سه روش تهیه می‌شوند؛ ریشه لخت، توپی شده (گلوله شده) و پیچانده شده درون پارچه (B&B) و گلدان از جمله گلدان در گلدان (pot-in-pot) و گلدان در زمین (in-ground container).

● ریشه لخت (Bare-root)

سیستم تولید ریشه لخت، چندین مزیت دارد. درختان با ریشه لخت با هزینه کمتر از سایر درختان تولید می‌شوند که این امر به‌دلیل حفر کردن آسان سوراخ کاشت و نگهداری و حمل آسان این گیاهان است (از آنجا زمان کاشت، خاک یا ریشه همراه نیست) سیستم ریشه را می‌توان بررسی کرد و ریشه‌های نامرغوب یا ناقص را حذف نمود.
دامنه نوسان اندازه درخت در نهال‌های با ریشه لخت محدود است که این امر به‌دلیل ناتوانی در جابجائی درختان بزرگتر می‌باشد محدودیت‌های فصلی در این سیستم تولید بیشتر است چرا که درختان با ریشه لخت باید در حفره کاشته شده و در فصل خواب منتقل شوند. لازم است که با نهال‌های دارای ریشه لخت با احتیاط رفتار شود تا از خشکیدگی ریشه جلوگیری شود. درختان و ریشه لخت غالباً نیاز به قیم دارند تا پس از رویش برگ در اثر وزش باد سقوط نکنند.

● ریشه توپی و درون پارچه (B & B): (Balled burlapped)

قدیمی‌ترین شیوه برای فروش نهال‌های انتقال‌یافته به زمین است. این درختان در اندازه‌های مختلفی معمولاً در خزانه‌ها وجود دارند. در روش B & B در مقایسه با روش نهال‌های با ریشه لخت، درختان را می‌توان در طی مدت زمان طولانی‌تری کاشت و نیاز به نگهداری کمتر دارند و ضمناً کمتر دستکاری می‌شوند.

این درختان را به‌طور دستی و یا با استفاده از بیل مکانیکی می‌توان کاشت و هر موقع که زمین یخ ‌نزده است می‌توان آنها را منتقل نمود. شکل توپی ریشه به‌راحتی قابل تغییر است تا شرایط کاشت مثل خاک‌های فشرده با سفره آب بالا را تسهیل کند. به‌دلیل وزن خاک موجود در ریشه، پس از کاشت به قیم زدن نیاز چندانی نیست، معایب این شیوه آن است که معمولاً ۹۵ درصد سیستم ریشه‌ اصلی درخت در مزرعه باقی می‌ماند. وزن خاک در درختان بزرگتر باعث افزایش هزینه حمل و نقل شده و نیاز به تجهیزات تخصصی جهت دستکاری و کاشت درخت است.

● گلدان‌های قرار گرفته بر روی سطح زمین (Above-grouns containers)

امتیاز این شیوه آن است که درخت را با همه سیستم ریشه‌ای می‌توان به زمین اصلی انتقال داد. محیط‌های مصنوعی با زهکشی خوب که در این گلدان‌ها استفاده می‌شوند، بسیار سبک‌تر از خاک مزرعه موجود در درختان (B & B) است و لذا هزینه حمل‌ونقل این درختان کمتر و کار با آنها آسانتر است و لذا هزینه حمل و نقل این درختان کمتر و کار با انها آسانتر است.

استفاده از گلدان‌های درون خاک نیز وزن توپی ریشه درخت را کاهش می‌دهد. درختان تولیدشده در گلدان‌های روی سطح زمین جهت کاشت در هر زمان از سال در دسترس هستند و تا زمانی‌که خاک یخ نزده است ادامه دارد.
عیب اصلی این شیوه، افزایش صدمات است آسیب‌دیدگی ریشه‌ها در دمای زیاد و کشنده توده ریشه در اضلاع جنوبی و غبی گلدان و پیچیدن ریشه‌ها است. وزش بادها نیز به گلدان‌‌های سطح زمین صدمه می‌زنند. سیستم‌های تولید (Pot=-in-pot) مشکل وزش باد و افزایش دمای ریشه در اضلاع جنوبی و غربی گلدان را برطرف می‌کند.

● جابجائی گیاه قبل از کاشت

دستکاری دقیق توده ریشه برای جلوگیری از آسیب به درخت قبل از انتقال نهال به زمین اصلی لازم و ضروری است. توده ریشه، صرفنظر از تکنیک تولدی مورد استفاده تردد و ظریف است و درختان (B & B) و درختان گلدان‌های نرم به آسانی آسیب می‌بینند. هرگز درخت (خصوصاً درختان B & B به دلیل وزن سنگین توده ریشه‌ها) را با گرفتن تنه آن بلند نکنید.

همواره درخت را در طول انتقال به زمین، محافظت کنید تا ریشه‌ها آسیب نبینند و شکسته نشود. درختان باید قبل از انتقال آبیاری و پوشانیده شوند تا هدر رفت آب کمتر شود. درختان را به‌محض رسیدن به محل کاشت، بکارید. اگر این کار امکان ندارد، درختان را به‌خوبی آبیاری کرده و آنها را در ناحیه‌ای دور از معرض باد و نور مستقیم آفتاب قرار دهید. درختان B & B باید مراقبت شوند تا از خشکیدگی ریشه جلوگیری شود. در صورتی‌که امکان کاشت سریع وجود نداشته باشد، آبیاری منظم باید تا زمان کاشت صورت بگیرد.

● کاشت

از جمله شایع‌ترین اشتباهات در موقع کاشت نهال درختان در زمین اصلی، کاشتن عمیق و آبیاری بیش از حد یا کمتر از حد است. گودال کاشت باید حداقل سه برابر عریض‌تر از توده ریشه باشد با کناره‌های شیبدار باشد و عمیق‌تر از توپی ریشه نباشد. درخت را حدود ۵ سانتی‌متر بالاتر از سطح خاک اطراف بکارید تا امکان فرو رفتن و استقرار یافتن توپی ریشه وجود داشته باشد و از تجمع آب در پای درخت جلوگیری شود.

اگر گیاه ریشه لخت است، قبل از پر کردن گودال، ریشه‌ها را به دقت پهن کنید. اگر یک درخت گلدانی کاشته می‌شود، ریشه‌ها را پهن‌ کنید تا از درهم‌ رفتن آنها جلوگیری شود. بعد از قرار دادن درخت در گودال کاشت (در عمق مناسب)، به آرامی میخ‌ها یا طناب بسته‌بندی را باز کرده و پارچه را ببرید و از اطراف توپی ریشه جدا کنید. بگذارید کیسه کف توپی ریشه باقی بماند چرا که جدا کردن آن ممکن است به ریشه‌ها صدمه بزند.

اگر از سبد سیمی استفاده شده است، تا حد ممکن سبد را بدون آسیب رساندن و به‌هم زدن توپی ریشه ببرید و جدا کنید. طناب یا هر وسیله بسته‌بندی ریشه را جدا کنید و برچسب‌ها یا علائم را از تنه درخت جدا کنید تا از حلقه‌برداری پوست درخت جلوگیری شود. به آرامی گودال کاشت را از همان خاکی پر کنید، که قبلاً از حفره بیرون آورده‌اید، بدون آنکه خاک دیگری یا حتی کود به آن اضافه شود.

اگر از مواد اصلاح‌کننده خاک استفاده می‌شود، اختلافات ایجاد شده در اندازه خلل و فرج خاک ممکن است باعث بروز مشکلاتی در خصوص حرکت آب، نگهداری آب و رشد ریشه بین توپی ریشه و گودال کاش و خاک اطراف شود. زمانی که حفره را تا نصف از خاک پر کردید، خاک را محکم فشرده و آبیاری کنید تا خلل و فرج هوا پر شود و از تماس بین ریشه‌ها و خاک اطمینان حاصل شود.

پر کردن گودال را به پایان رسانده و درخت را کاملاً آبیاری کنید. مالچ باید در اطراف درختان تازه کاشته شده قرار داده شود تا به حفظ رطوبت خاک و کاهش رقابت رطوبت کمک کند. باید مراقب بود که از مالچ بیش از حد استفاده نشود (۸-۵ سانتی‌متر، عمق مناسب جهت مالچ است) مالچ را به اندازه ۱۵ سانتی‌متر دورتر از تنه درخت بریزید تا از مشکلات بیماری و آسیب جوندگان جلوگیری شود.

اگر از کود در هنگام کشت استفاده شود. از کودهائی استفاده کنید که به آرامی در خاک آزاد می‌شود و بیش از ۱ پوند نیتروژن در هر ۱۰۰۰ فوت مربع مصرف نکنید. از مصرف کودهائی که سریعاً در خاک آزاد می‌شوند اجتناب کنید تا باعث سوختگی گیاه نشوند. قیم زدن فقط در صورت لزوم باید صورت بگیرد و هر قیمی در خلال یکسال پس از کاشت باید حذف شود. دقت کنید که قیم به تنه درخت یا طوقه درخت آسیب نرساند.

فقط شاخه‌های اصلی بیمار یا شکسته را در هنگام کاشت هرس کنید. هر چقدر نهال انتقال‌یافته به زمین اصلی بزرگتر باشد، مقدار از آبیاری بیشتری لازم است. جهت حفاظت درخت در برابر حیوانات یا آسیب تجهیزات کشاورزی، از محافظ شل و غیرمحکم و با فاصله کافی از درخت استفاده شود که امکان تهویه و گردش هوا وجود داشته باشد. توجه به جزئیات فوق، امکان موفقیت کاشت را افزایش می‌دهد درختان صحیح کاشته شده، برای سالیان دراز و مایه لذت شما خواهند بود و سود و منفعت مال یبرای شما خواهند داشت.

● نکات مورد توجه هنگام انتقال نهال به زمین اصلی

۱) برنامه‌ریزی زودهنگام موجب می‌شود تا گونه گیاهی با محل کشت سازگاری و انطباق داشته باشد (یعنی درخت مناسب را در مکان مناسب بکارید).

۲) از گیاهان با کیفیت بالا که بدون آسیب قابل رؤیت هستند استفاده کنید. گیاهانی را انتخاب کنید که رشد مقاوم و قوی و رنگ برگ خوب و ریشه سفید و محکم داشته باشند.

۳) در هنگام دستکاری و انتقال درخت به زمین اصلی و کاشتن در محل موردنظر دقت کنید. بسیار مراقب باشید که به پوست تنه درخت یا سیستم ریشه آسیبی نرسانید.

حفره کاشت را به طرز صحیح آماده‌سازی کنید. پهنای گودال حداقل سه برابر ارتفاع ریشه باشد و دارای کناره‌ای شیبدار و عمیق‌تر از کف توپی ریشه باشد.

۵) درخت را هر چه زودتر بکارید، از کود استفاده نکنید.

گودال را با همان خاک خارج شده از حفره پر کنید و از مالچ نیز استفاده کنید.

۶) آبیاری کنید و آبیاری را به‌تدریج انجام دهید به‌طوری که آب به داخل خاک نفوذ کرده و آن را به آرامی کاملاً خیس کند. آبیاری برای چند سال مخصوصاً در خلال دوره‌های خشکی باید صورت بگیرد و تا زمانی که درخت به‌طور قابل استقرار یابد، باید با دقت کافی انجام شود.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۱٠:٠۸ ‎ق.ظ ; ۱۳٩۱/٧/٥

 

گردو
 
با نام علمیJuglans
از خانواده ی Juglandaceae است
. نام علمی این جنس از کلمه لاتین Jovis-Glans به معنی فندق ژوپیتر گرفته شده است.
انواع این درخت در چین ،ژاپن،فرانسه و آمریکا کشت می شود مهمترین گردوهای موجود دردنیا معروف به گردو ی ایرانی است . زیرا ابتدا از ایران به خاور میانه و از آنجا به یونان و روم و سپس به انگلستان و بعد به امریکا برده شده است. گردو ی ایرانی تنها گونه ای از این خانواده است که مغز آن از نظر خوراکی مصرف اقتصادی دارد .
 
گردوی معمولی درختی است یک پایه که بلندی آن از ۱۰ تا ۲۵ متر متغییر است،گردو دارای برگهای مرکب شانه ای است و درختی یک پایه است که گلهای نر و ماده روی یک درخت به صورت جدا گانه ظاهر می شوند.
گامت های ماده گردو دگر گشن است گرده افشانی آن به وسیله باد انجام می شود و حشرات در آن نقشی ندارند.
پراکنش جغرافیایی
درخت گردو از درختان بسیار با ارزش و از پهن برگان است که در بسیاری از نقاط جهان در نیمکره شمالی از مرکز تا شرق اروپا و قفقاز و شمال و مرکز ایران تا دامنهای هیمالیا و کشور چین و ژاپن و همچنین گونه هایی از آن در آمریکای شمالی و جنوبی به طور طبیعی می رویند و کاشته می شوند. تنها جنگل طبیعی باقی مانده از این محصول در دنیا هم اکنون در قرقیزستان و در شرایط بسیار خوب موجود است .
در ایران کاشت گردو از دره گز و مغان در شمال کشور تا اقلید فارس در جنوب و از ارتفاعات جنوب غربی ارومیه تا کوه تفتان در جنوب شرقی بین طولهای جغرافیایی ۴۵تا ۶۵ درجه به خوبی می رویند ولی بهترین بازدهی مربوط به باغهایی است که در ارتفاعات دامنه های البرز، خراسان ، آذربایجان و دامنه های زاگرس ( به ویژه تفرش،گلپایگان و تویسرکان ) قرار دارند . همچنین اطراف کوههای لاله زار و جبال بارز منطقه ایاست که از مراکز عمده گردو کاری کشور به حساب می آید.
ارقام
گردوهایی که در نقاط گردو خیز ایران کاشته شده اند از گونه گردی معمولی یا Juglans هستند. رقم های این گونه از نظر باغبانی هنوز کاملاٌ مشخص نشده اند. این گردوها در نقاط مختلف ایران با نام های گونگون محلی نامیده می شوند.
با وجود تفاوت های ظاهری ،ممکن است برحی از انواع ،رقم واحدی باشند ولی نام های گوناگون داشته باشند. با این توصیف مهمترین انونع گردو که در ایران کاشته می شوند عبارتند از :
گردوی کاغذی ، سنگی ، ماکویی ، سوزنی ، نوک کلاغی ، ضیا آبادی ، خوشه ای ،سبزوار ،
آمیخته خراسان ،مازندران ، شهمیرزاد ، قزوین و طالقان ، آذربایجان ، همدان وتویسرکان ، سایر مناطق .

آب وهوا
درخت گردو درطول تابستان و زمستان نسبت به گرما و سرمای بیش از حد حساس است. در طول دوره خواب زمستانه ، گردو می تواند سرمای ۱۱- درجه سانتی گراد را بدون خسارت جدی تحمل کند ولی پس از شروع رشد ، سرمای ۲- تا ۳- درجه سانتی گراد موجب از بین رفتن برگها ، شاخه ها و گلها شده ودر نتیجه محصول کاهش می یابد. به علاوه شاخ و برگ درختانی که تا اواخر پاییز به رشد خود ادامه می دهند در معرض خسارت سرما قرار می گیرد. مقاومت ارقام مختلف گردو نسبت به سرما متفاوت است.
دمای بالاتر از ۳۸ درجه سانتی گراد موجب آفتاب سوختگی پوست سبز و چروکیدگی مغز گردو می شود و گاهی اوقات نیز میوه ها پوک می شوند. در رطوبت نسبی کم و دمای بالاتر از ۴۰ درجه سانتی گراد ، به گردو خسارت جدی وارد می شود. دمای پایین تابستان نیز مناسب نیست زیرا موجب می شود میوه ها به اندازه کافی پر نشود . هوای خنک در طی فصل رشد ، برداشت محصول را به تاخیر انداخته و در نتیجه باغداران متضرر می شوند. بنابراین هوای خنک و فصل رشد کوتاه از عوامل محدود کننده پرورش گردو هستند. گردو نیز مانند سایر میوه ها مناطق معتدله در زمستان به مقدار سرمای معینی نیاز دارد تا خواب آن برطرف شود که به این ترتیب در بهار رشد رویشی و گلدهی کافی خواهد داشت. در صورت عدم وجود سرمای کافی ، بازشدن جوانه ها و گلدهی نامنظم شده وبه تاخیر می افتد واین موجب کاهش محصول و خشک شدن سر شاخه ها می شود. نیاز سرمایی ارقام مختلف گردو متفاوت است
بارندگی
بارندگی و رطوبت در اواخر فصل بهار و در تابستان موجب افزایش شیوع بیماری بلایت گردو می شود ولی ارقامی که برگهای آنها دیرتر ظاهر می شود ، معمولاً ا ز آلودگی مصون می مانند. در صورتی که میزان بارندگی سالیانه حدود ۸۰۰ میلی متر باشد می توان درخت گردو را با موفقیت کاشت ولی در مناطق خشک تر آبیاری تکمیلی نیز ضروری است. در شرایط آب وهوایی بسیار خشک احتمال دارد که درختان رشد مطلوبی داشته باشند ولی میوه ها به خوبی پر نمی شوند. درختان گردو نسبت به شرایط نامطلوب سازگار هستند. مشاهده شده است که در شرایط نامساعد محیطی ، پرورش درختان گردو به صورت درختچه از نظر سازگاری مناسب بوده است
خاک
قبل از کاشت گردو ابتدا باید خاک رویی ، خاک زیرین ، زهکشی ، واکنش شیمیایی خاک (pH) و قابل استفاده بودن عناصر مختلف مورد آزمایش قرار گیرد. تجزیه خاک رویی وخاک زیرین اطلاعات مفیدی در مورد وضعیت خاک به دست می دهد. خاک رویی باید حاصلخیز بوده و زهکشی خوبی داشته باشد. گردو در مقایسه با سایر میوه های معتدله که معمولاً در خاک هایی با اسیدیته کم رشد می کنند ، به خاک خنثی نیاز دارد. میزان اسیدیته خاک در قابل جذب بودن مواد معدنی مؤثر است.
اکثر عناصر معدنی در دامنه اسیدیته ۶ تا ۷ برای گیاه قابل جذب است
.
معمولاً در مناطق سرد واکنش شیمیایی خاک اسیدی است که با اضافه کردن آهک ، می توان آنرا افزایش داد. غیر از خاک رویی ، وضعیت خاک زیرین نیز برای گردو اهمیت دارد زیرا ریشه های آن تا عمق ۳ متری خاک نفوذ می کنند. خاک زیرین باید عاری از سنگ ، رس سفت و لایه های غیر قابل نفوذ که رشد ریشه را محدود می کنند باشد. درخت گردو خاک فقیر ، خاک سطحی و خاک خشک را بهتر از شرایط آب وهوایی نامساعد تحمل می کند. در ضمن خاک باید عاری از نماتد های مولد زخم ریشه و بیماریهای قارچی باشد.
تکثیر درخت گردو
برای تکثیر گردو چند روش وجود دارد
جنسی همان کاشت بذر سالم و با کیفیت خوب استاین روش از قدیم مرسوم بوده و هم اکنون نیز ادامه دارم مهمترین عیب این روش زمان زیاد برای باردهی میباتشد
غیر جنسی
خوابانیدن یکی از روشهای تکثیر گردو میباشد البته گردو به این روش بسیار سخت ریشه میدهد
پیوند گردو بر روی پایه های مقاوم
پیوند لوله ای مرسوم میباشد
کشت بافت این روش اخیرا توشت کارشناسان برای تولید انبوه ارقام یکدست و مرغوب توصیه میشود
کاشت گردو
گردو روی شاخه های دو ساله میوه می دهد بهمین جهت ، سرمای زیاد موجب کاهش میوه دهی می شود. فاصله دو درخت گردو از همدیگر حداقل باید 9 متر باشد. باید اضافه نمود که درخت گردو هرس چندانی نمی خواهد. بیماری مشهور گردو آنتراکنوز است که بیشتر دچار آن می شود که در این حالت برگها بشکل سوخته دیده می شوند.
- اراضی مناسب کاشت گردو باید عمیق با بآفت متوسط یا نسبتاً سبک یعنی رسی
باشد.
2- برای کاشت از روش مستطیلی جهت دریآفت نور بیشتر استفاده می شود .
3- ریشه نهالها قبل از کاشت در آب نگهداری و یا مرطوب گردند و بعد از
کاشت درختان بلافاصله آبیاری شوند

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۱٠:٠٢ ‎ق.ظ ; ۱۳٩۱/٧/٥

 

خرمالو:

مشخصات گیاهشناسی

خرمالو گیاهی از خانواده Ebenaceae می باشد.




خرمالو بومی کشورهای ژاپن و چین می باشد و بطور کلی از شرق آسیا منشاء گرفته است و سابقه کشت این محصول در کشور چین و ژاپن گزارش شده است.
جنس خرمالو «Diospyros» می باشد که در این جنس سه گونه گزارش شده است:
1- خرمالوی ایتالیایی «D. lotus»: میوه این خرمالو به اندازه یک گیلاس و رنگ آن پس از رسیدن زرد می شود. طعم میوه پس از رسیدن ترش است.
2- خرمالوی ویرژینیا «D. virginia»: برگهای آن براق و کشیده است. در ایران این گونه به خرمندی معروف است که بیشتر برای پیوند خرمالوی معمولی به عنوان پایه کاربرد دارد و میوه آن به اندازه آلو بوده و بخاطر داشتن تانن زیاد، قابل خوردن نیست.
3- خرمالوی معمولی «D. kaki»: میوه آن متوسط تا درشت و به رنگ قرمز می باشد. منابع، منشاء این گیاه را از ژاپن گزارش کرده اند.
خرمالو گیاهی است دو پایه، یعنی گل نر و ماده از یکدیگر جدا روی دو پایه قرار دارد. گلهای دو جنسی روی درختان دیده می شود. اکثر خرمالوهایی که در ایران کشت می‌شوند از نوع دوم که دارای گلهای دوجنسی هستند، می باشند. گلهای نر بیشتر بصورت 2 تا 3 تایی روی گیاه ظاهر می شوند و کوچکتر از گلهای ماده می باشند. گلها همیشه روی شاخه های یکساله ظاهر می شوند و گاهی میوه روی شاخه های سال جاری تشکیل می شوند که این نکته در زمان هرس درختان خرمالو باید مورد توجه قرار گیرد.
آب و هوا


مناسب ترین آب و هوا برای پرورش درخت خرمالو، آب و هوای نیمه گرمسیری است. بطور کلی خرمالو جزو میوه های نیمه گرمسیری محسوب می شود ولی در نواحی سرد معتدل نیز می توان این گیاه را کاشت. بعضی از گونه های خرمالو دمای ºC 18- را تحمل می کنند که در ایران در کلیه نقاط به غیر از نواحی خیلی سرد و کوهستانی قابل کشت و پرورش می باشد.
خرمالو به میزان آب متوسط نیاز دارد. فقط در تابستان درختانی که در منازل کشت می شوند به علت شدت گرما و قرار گرفتن در محیط سنگ و آجر و موزائیک که خود عامل تولید گرما و گرم شدن محیط در تابستان می باشد، نیاز به آب بیشتری دارند. در طول تابستان به هنگام عصر که خورشید شدت تابش کمتری دارد با پاشیدن 2 تا 3 مرتبه آب اطراف خرمالو محیط خنک گشته، تا در شب درخت خرمالو در محیطی مساعد به ذخیره سازی آب جهت روز بعد اقدام کند. بطور کلی این گیاه در تابستان به هفته ای دو مرتبه آبیاری کامل نیاز دارد.
خاک مناسب جهت استفاده برای درخت خرمالو

خاک مناسب درخت خرمالو باید سبک و قابل نفوذ به آب و حاصلخیز باشد. بهترین خاک برای این درخت، خاکهای مرطوب و خنک است که اصولاً باغات قدیمی که خاکهای حاصلخیز تری دارند بهتر جواب می دهند، به همین دلیل بهتر است افرادی که می خواهند اقدام به کشت این گیاه نمایند داخل باغچه منازل را از خاک باغات قدیمی پر کنند. علت موفقیت کاشت این درخت در بعضی از منازل همین می باشد، چون بعضی از افراد برای باغچه منازل از خاک مراتع که برای کاشت و پرورش این گیاه مناسب نیست، استفاده می کنند.
درخت خرمالو نیاز به کودهای دامی فراوان دارد. اما به این نکته نیز باید توجه داشت که از کودهای پوسیده دامی استفاده گردد و نه از کودهای تازه و نپوسیده. همچنین داخل منازل به دلیل اینکه حجم خاک باغچه کم است و محیط رشد ریشه محدود می باشد، بهتر است جهت تغذیه درختان خرمالو از کودهای نیمه آلی به نام ورز استفاده گردد (در نجف آباد این نوع کود در عصاریها تهیه می شود) که در اسفند ماه پس از رفع سرمای زمستان به ازای هر درخت خرمالو 4 تا 5 کیلوگرم ورز در سطح باغچه پخش کرده و عمل شخم زنی انجام می گیرد. در حین عمل شخم زنی به این نکته توجه گردد که حتماً زمان آن در اسفند ماه باشد. با توجه به این نکته که درختان خرمالو به شخم عمیق نیاز ندارد، چون اگر ریشه ها آسیب ببینند به سختی و دیر ترمیم می گردند. پس پرورش دهندگان باید به دو نکته اهمیت خاص دهند:
1- استفاده از کودهای پوسیده دامی
2- شخم باید سطحی باشد
که این دو مورد از عوامل موفقیت در پرورش این گیاه می باشد.
خاک باغچه:

جهت پرورش درخت خرمالو حتماً باید عمل زهکشی به خوبی انجام شود. در زمانی که آبیاری باغچه صورت می گیرد حدوداً 30 تا 40 دقیقه بعد باید اب بخوبی در خاک نفوذ کرده باشد. چنانچه بیش از این زمان آب در باغچه بماند، عمل زهکشی نامطلوب بوده و باید خاک اصلاح گردد وگرنه به مرور زمان درخت خرمالو بر اثر عدم زهکشی مناسب آسیب دیده و با ریزش برگ یا میوه و یا خشک شدن همراه می شود. به هر حال خاک زمین پرورش درخت خرمالو باید دارای بافت متوسط و حاصلخیز باشد و عمل زهکشی را بخوبی انجام دهد.
ازدیاد



درخت خرمالو از طریق تکثیر غیر جنسی کمتر کشت می گردد و تقریباً تمام درختان خرمالو از طریق کشت بذر خرمندی کاشته می شوند. خرمندی همان خرمالوی ریز است که میوه آن قابل خوردن نمی باشد و در نجف آباد به خرمالوی نرک معروف می باشد. پس از رسیدن، میوه را جمع آوری کرده و بذر آنها را گرفته و جهت کاشت آماده می کنند. در آذماه یا دی ماه بذر بصورت پُر (فشرده) کشت می گردد که پس از رفع سرما و یخبندان بذر جوانه زده و از خاک خارج می شود.
در سال اول نهال رشد کرده و در سال دوم در فصل خزان یا اسفند ماه نهال با فاصله مناسب در خزانه دوم کشت می گردد. در سال سوم، نهال در فصل بهار حدوداً 15 تا 25 فروردین ماه بر روی نهال عمل پیوند شکمی انجام می گیرد و پیوندکها در سال سوم رشد کرده و در پایان سال سوم در فصل خزان یا اسفند ماه قابل انتقال به زمین اصلی می باشند که پرورش دهندگان بهتر است نهال پیوندی را از مکانهای مطمئن تهیه فرمایند، چون تولید نهال پیوندی تقریباً مشکل می باشد و یکی از دلایل قیمت بالای نهال پیوندی خرمالو همین مورد است. در زمان کاشت درخت خرمالو نکات ذیل بایستی مورد توجه قرار گیرند:
1- زمان کاشت خرمالوی پیوندی حدود 15 اسفند ماه می باشد و چنانچه زودتر جهت کشت اقدام شود احتمال بروز سرمازدگی نهال زیاد است، چون به عمل جابجایی حساس می باشد.
2- نهال پیوندی در موقع کاشت حتماً تا همان محلی که در خزانه زیر خاک بوده در محل کاشت در زیر خاک قرار گیرد. نکته قابل اهمیت این است که: عمیق کاشتن نهال و سطحی کاشتن هر دو مضر است.
3- در زمان کاشت، از دادن هرگونه کود حیوانی و کودهای شیمیایی خودداری شود و عمل تقویت را از سال دوم باید شروع کرد که بهتر است از همان ورز استفاده شود.
4- پس از کاشت، عمل آبیاری یک نوبت انجام شود و تا نهال خرمالو جوانه نزده است، آبیاری دوم صورت نگیرد.
5- از سال دوم عمل سربرداری و هرس فرم دهی باید طی دو تا سه سال انجام گیرد.
بعد از کاشت نهال خرمالو در محل اصلی، بعد از سال دوم عمل کوددهی و تقویت انجام گیرد. در سالهای بعدی باید به این نکته توجه کرد که میوده خرمالو روی شاخه های یکساله می باشد یعنی در فصل خزان اگر هرسی صورت گیرد، شاخه سال قبل که محل تولید میوه است نبایستی حذف شود.
درخت خرمالو در فصل بهار به آب کمتری نیاز دارد و در فصل تابستان با گرم شدن هوا نیاز به آب بیشتری دارد.
بعضی از پرورش دهندگان از ریزش خرمالوهای تازه تشکیل شده در فصل بهار شکایت دارند. دلیل آنرا جستجو می کنند و دنبال علت می گردند که علت آن آفات یا بیماری نمی باشد، بلکه چون درخت خرمالو به میزان زیادی گل تولید می کند و اگر شرایط مناسب باشد تمام گلها تبدیل به میوه می شود. پس از تشکیل میوه چون درخت توان نگهداری و تغذیه تمامی میوه ها را ندارد و چنانچه درخت خوب تغذیه و تقویت نشده باشد چیزی در حدود 50% میوه که حالت فندقی شده ریزش دارد و اگر درخت خوب تغذیه و تقویت شده باشد میزان ریزش میوه ها در فصل بهار کمتر است. به هر حال درخت خرمالو آن مقدار میوه را که می تواند تغذیه کند، نگه می دارد و اضافی آن ریزش دارد.



رسیدن میوه خرمالو:



میوه خرمالو زمانی که رنگ گرفته و قرمز شد، هنوز نرسیده است و میوه نارس آن حاوی مقدار زیادی تانن است. بهتر است که میوه روی درخت بماند تا عمل رسیدن اتفاق بیفتد ولی چنانچه شرایط مساعد نباشد و سرما و یخبندان در فصل پاییز زودتر شروع شود میوه را نیمه نارس برداشت کرده و عمل رسیدن میوه در انبار صورت می گیرد


نوع وحشی و جنگلی خرمالو که به نام خرمندی (فرمنی در گویش مازنی )که به عنوان پایه برا خرمالو محصوب میشه

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٩:٥۸ ‎ق.ظ ; ۱۳٩۱/٧/٥

 

درخت   به





به:Cydonia vulgaris
Rosaceae: تیره

از  چهار هزار سال قبل در ایران کاشته می‌شده است. ارتفاع آن از سیب و گلابی  کمتر است و به 2 تا 4 متر می‌رسد.برگ آن کرکدار و شبیه بیضی‌، گلهایش درشت و  منفرد و میوه آن مخروطی یا کروی است. روی میوه هم قشری کرک وجود دارد. از  تخم به که معروف به (به دانه) است لعابی می‌گیرند‌، که در نساجی برا ی آهار  زدن پارچه و در طب برای درمان سرفه استفاده می‌‌کنند، شکل برگ آن بیضی است  که زیر آن دارای کرکهای سفید است. شکوفه‌اش سفید و میوه‌اش زرد می‌باشد.  تکثیر آن بوسیله قلمه‌، پاجوش‌، پیوند و خواباندن شاخه است. خطر سرمازدگی  برای آن وجود دارد.



در سایر موارد دقیقا شبیه سیب میباشد

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٩:٥٧ ‎ق.ظ ; ۱۳٩۱/٧/٥

 


 آلبالو
بومی جنوب غرب آسیا و اروپا
نام علمی: Prunus cerasus
خانواده :Rosaceae


آلبالو از نظر گیاه شناسی بسیار به گیلاس شبیه است. آلبالو بومی نواحی بین دریای خزر و دریای سیاه است که احتمالاً بذر آن توسط پرندگان به سایر نقاط از جمله اروپا برده شده است. مناطق عمده کشت آلبالو فرانسه، یوگسلاوی و آلمان می باشد.گیاه شناسی :
آلبالو گیاهی خزان پذیر با برگهای لوزی بصورت متناوب روی شاخه قرار دارند. رنگ پوست آن قهوه ای روشن تا نقره ای است. آلبالو از نظر حجم در مقایسه با گیلاس جای کمتری را اشغال  می کند.


ارتفاع درختان آلبالو 4-2 متر و ساقه بعضی از ارقام بسیار قابل انعطاف است و میتوان درخت را خم کرد و میوه آنرا چید. گل روی اسپورهای سـالهای قبل و همچنین روی شــاخه های ســال قبل هم تشکیل می شود. گلها بصورت 5-3 تایی در یک جوانه ظاهر و گلها دارای 5 گلبرگ، 5 کاسبرگ، پرچم و یک مادگی است. بر عکس گیلاس آلبالو خود بارور است و برای تلقیح نیازی به ارقام گرده افشان ندارد. گرده ‌آلبالو میتواند گل گیلاس را تلقیح کند.
گل آلبالو معمولاً دیرتر از سایر میوه های هسته دار باز می شود بهمین دلیل معمولاً با خطر سرمازدگی مواجه نمی شود. میوه آلبالو دارای دم بلند که بر اساس بلندی یا کوتاهی دم تقسیم بندی می شود و معمولاً ارقام دم کوتاه مرغوب ترند. اقلیم :
نیاز سرمایی آلبالو بین 1600-600 ساعت زیر 7 درجه سانتیگراد می باشد. تابستان های خشک و خنک برای این درخت مناسب است. مقاومت به سرما در حد سیب است. ریشه آلبالو در برابر خاک مرطوب نسبت به گیلاس دارای مقاومت بیشتری است و ریشه آلبالو سطحی و تا حداکثر عمق 5/1 متر گسترش می یابد.
ازدیاد :
آلبالو به سه روش کاشت بذر، پاجوش و پیوند قابل ازدیاد است. آلبالوهای معمولی بیشتر بصورت پاجوش ازدیاد میگردد. ولی ارقام جدید آلبالو از قبیل آلبالو گیسی و آلبالو مجارستان (سیکانی مجی-اردی جوبیلیوم و بوترمو) با پیوند روی پایه آلبالو تلخ(محلب) ازدیاد می یابد و پیوند شکمی(T) در آلبالو معمول می باشد.کاشت و تربیت درختان آلبالو :
فاصله کاشت در آلبالو 5*4 و یا 5*5 است. زمان انتقال نهال به زمین اصلی از پاییز و پس از ریزش برگها آغاز و تا قبل از باز شدن شکوفه ها در بهار ادامه دارد. درخت آلبالو معمولاً در خزانه دارای شاخه های جانبی است که در موقع کاشت باید این شاخه های جانبی را قطع کرد. آلبالو معمولاً سربرداری نمی شود و پس از سال دوم 6-5 شاخه در اطراف ساقه اصلی حفظ و بقیه حذف میگردد
. هرس :
هرس در آلبالوهای بارور مطرح نیست و به غیر از شاخه های شکسته شده و یا بیمار بقیه حفظ میگردد. میوه آلبالو روی شاخه های یکساله و اسپورها تشکیل میگردد. بهترین شاخکهای میوه ده روی شاخه های 3-2 ساله قرار دارد. هر چه از عمر این شاخکها میگذرد کم بارتر می شوند. عمر شاخکهای روی ساقه های افقی، بیشتر از شاخکها روی ساقه های عمودی است. پس از آنکه درخت آلبالو به حد رشد کامل و میوه دهی رسید هر ساله شاخه ها باید 20-10 سانتیمتر رشد داشته باشد تا خاصیت میوه دهی ادامه یابد.آبیاری :
نیاز آبی آلبالو با گیلاس برابر است اگر چه مقاومت به خشکی در آلبالو بیشتر از گیلاس است.
برداشت :
محصول آلبالو را باید وقتی برداشت کرد که کاملاً رسیده باشد. رنگ میوه رسیده قرمز تیره است. زمان رسیدن میوه حدود 90 روز پس از تمام گل درخت می باشد. متوسط وزن هر میوه 6-5 گرم و متوسط هر درخت 30 کیلوگرم است. برداشت معمولاً با دست انجام می شود. آلبالو مصرف تازه خوری ندارد و بیش از 95% آن به مصرف تهیه آب میوه، کمپوت، مربا و شربت می رسد.
کود و تغذیه :
بر طبق آزمایشاتی که در کشورهای مجارستان در باغهای آلبالو انجام شده است ازت و فسفر اثر کمی روی مواد غذایی موجود در برگهای آلبالو داشته اند. اما کودهای پتاسه بستگی خوب و مثبتی با پتاس محتوی برگها نشان داده اند. ولی منگنز نسبت منفی داشته است. اما به هر حال کودهای ازته و پتاسه اثر زیادی در تشکیل و تولید میوه داشته اند که افزایش تولید فقط با کودهای پتاسه بوده است. اثر مثبت پتاس و همچنین بطور نامحسوس (کمی) اثر ازت در جلوگیری از سرما زدگی گلهای آلبالو مشاهده گردیده است.
با توجه به آزمایشات فوق برنامه کلی مصرف کودهای شیمیایی در باغهای آلبالو به شرح ذیل می باشد.


آفات مهم آلبالو
مهمترین آفت آلبالو مگس گیلاس می باشد.بیماریهای مهم آلبالو :
از مهمترین بیماریهای آلبالو در استان اصفهان شانکر باکتریایی درختان هسته دار و پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه می باشند.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٩:٥٤ ‎ق.ظ ; ۱۳٩۱/٧/٥

 

نام علمی گیلاس Cerasus avium می‌باشد
جنس Cerasus

تیره  Rosaceae

. درخت گیلاس بدون خار و دارای میوه گوشت‌دار و محتوی یک هسته است. دارای گونه‌های متعدد و در تمام ایران پراکنده می باشد. از گیلاس علاوه بر مصرف به عنوان میوه خام ، مربا و کمپوت ساخته می‌شود. برگ آن به صورت دم کرده برای درمان بیماری کلیه و کبد مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اصل و قدمت گیلاس
این گیاه احتمالا از منطقه‌ای بین دریای سیاه و دریای خزر منشا گرفته است. ولی به نظر می‌رسد که در زمانهای قدیم آن را به اروپا برده باشند. بیشتر ارقام کشت شده آن در سرتاسر دنیا از اروپا منشا گرفته‌اند، ولی تعدادی از ارقام مهم ، در مناطق گیلاس خیز محلی انتخاب یا اصلاح گردیده‌اند.

اطلاعات گیاه شناسی گیلاس
گلها به رنگ سفید یا به رنگ سرخ ، معمولا با دمگل فرعی ، منفرد یا گروهی یا خوشه‌ای ، لوله گل فنجانی شکل یا لوله‌ای و گلها بدون دمگل ، خامه شیاردار ، کلاله چال‌دار ، تخمدان معمولا بدون کرک ، هسته صاف یا شیاردار و سوراخ سوراخ.

گلهای گیلاس
گلهای گیلاس در دستجات غیر مختلط 2 تا 4 تایی به صورت جانبی روی اسپورهای کوتاه یا نزدیک به قاعده شاخه‌های طویل‌تر تشکیل می‌شود. در گیلاس گلها فقط روی جوانه‌هایی که در آنها برگهای همراه نسبتا زودتر در تابستان باز می‌شوند، بوجود می‌آید. گل معمولا دارای یک مادگی هستند، ولی بعد از تابستانهای خیلی داغ ممکن است دو مادگی در هر گل تشکیل شود، که منجر به بوجود آمدن میوه‌های دو تایی می‌شود که یک وضعیت نامطلوبی را بوجود می‌آورد.

آب و هوای مطلوب درخت گیلاس
سطح پراکندگی و انتشار این درخت خیلی وسیع است یعنی در آب و هوای گرم معتدل و سرد معتدل سبز شده و محصول کافی می دهد. مع هذا بهترین هوا برای زندگی این درخت نقاط معتدل سرد مانند نواحی کوهستانی می‌باشد با توجه به اینکه گیلاس در مقابل پوسیدگی قهوه‌ای ، حساس می‌باشد، بایستی در جایی که آب و هوا برای توسعه این بیماری ، خیلی سرد یا خیلی خشک می‌باشد کشت گردد. در مناطقی که دارای بارانهای زمستانه خوب و تابستانهای خشک و خنک هستند ایده‌آل می‌باشند.

خاک مرغوب درخت گیلاس
درخت گیلاس در هر نوع زمین روئیده و رشد کافی می‌نماید. فقط از زمینهای رسی مرطوب و یا خیلی خشک گریزان هستند. درخت گیلاس را در هر جهت می‌کارند ولی در فرمهای پهن از کشت آن رو به جنوب یعنی نقاطی که در مقابل آفتاب قرار می‌گیرد باید خودداری نمود.

رسیدن گیلاس
افزایش مواد جامد قابل حل (قندها) و افزایش رنگ میوه به عنوان بهترین شاخص رسیدگی مورد توجه قرار گرفته است، ولی شواهد اخیرا نشان می‌دهد که نیروی لازم برای جدا کردن میوه از درخت ممکن است بهتر باشد. وقتی میوه می‌رسد اتصال بین شاخه میوه سست شده و نیروی کاهش یافته لازم برای جدا کردن میوه از درخت را می‌توان اندازه‌گیری کرده و به عنوان شاخص رسیدگی بکار برد.

تکثیر گیلاس
معمولا درخت گیلاس را بوسیله بذر و پیوند ازدیاد می‌نمایند برای پیوند گیلاس بهترین پایه محلب C.mahleb است که آن را آلبالو تلخه می‌نامند.

پیوند
برای پیوند گیلاس از پیوند شکمی ، شکافی و پیوند انگلیسی استفاده می‌نمایند ولی پیوند شکمی از سایر انواع پیوند‌ها بسیار معمول است. برای پیوند شکمی باید در اوایل شهریور اقدام نمود. مخصوصا اگر پایه از بذر عمل آمده باشد و یا آلبالو تلخه باشد، باید یک ماه دیرتر یعنی در مهر ماه باید اقدام به این امر نمود. در پاره‌ای از انواع گیلاسهای خارجی باید همیشه و حتما نزدیک سطح زمین یعنی 10 تا 15 سانتیمتری پیوند نمود. راجع به پیوند انگلیسی این نکته قابل توجه است که هر گاه عمل پیوند از اواخر شهریور تا اواسط مهر ماه انجام بگیرد بهترین نتیجه را می‌دهد.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٩:٥۱ ‎ق.ظ ; ۱۳٩۱/٧/٥

 

درخت بادام

گل سرخ Rosaceae :تیره Prunus communis – Amygdalus communis L.:نام لاتین Almond tree:نام انگلیسی  درخت بادام – چغاله بادام:نام فارسی لوز:نام عربی
مشخصات گیاه شناسی بادام :
درخت بادام از جنس prunes و از خانواده  rosacea است که خویشاوندی نزدیکی با گونه های مختلف میوه های هسته دار از  قبیل آلو و گوجه و بویزه با هلو و شلیل دارد . و از تلقیح بین بادام و هلو  دو رگ هایی به نام هلو * بادام به دست آمده است که گیاه شناسان به نام  Amygdalus commumis‌و از زیر خانواده Prunoidae معرفی کرده اند علاوه بر بادام های اهلی گونه  های وحشی بسیار متعددی در خاورمیانه و آسیای مرکزی به طور گسترده ای وجود  دارد که حاصل تلقیح و دورگ گیری طبیعی آنها بین خود یا بین گونه های اهلی  است و در حال تحول و دگرگونی های گیاهی هستند .
مشخصات ظاهری درخت بادام :
بادام درختی است قوی که ارتفاع آن بر حسب رقم و  آب و هوا و حاصلخیزی خاک و مواظبت های زراعی بین 6 تا 10 متر یا بیشتر  متغیر است . درخت بادام ریشه های قوی دارد که می تواند به طور عمودی تا 3  متر در خاک نفوذ کند بدین سبب قادر است بخشی از احتیاجات و نیاز آبی خود را  در مواقع خشکی و کم آبی از اعماق خاک تامین نماید . در تنه درخت بادام در  جوانی به رنگ خاکستری شفاف و صاف بوده به تدریج تیره تر شده و ترک بر می  دارد گل بادام شامل 5 کاسبرگ و 5 گلبرگ و 20 تا 30 پرچم است تخمدان آن  محتوای دو  تخمک است. جوانه های گل ممکن است منفرد یا 2-3جوانه همراه با  جوانه های چوب در یک گره مشاهده شوند . بعضی ارقام بادام غالبا دارای گل  های خود ناسازگار بوده و گیاه دگرگشنی است. برگهای بادام  کشیده و نوک تیز و  ضخیم و چرمی است . علت  تلخی میوه بعضی از ارقام بادام  وجود ماده ای به  نام گلوکوزید سیانوزنتیک آمیگدالین در مغز آنهاست.

نیاز اکولوژیکی

دما مهمترین فاکتور اقلیمی برای بادام است. بادام برای  جوانه زنی یکنواخت در بهار ، به سرمای زمستانه متوسطی نیاز دارد. درخت  بادام سرمای زمستان را در حد متوسطی تحمل می کند ولی به علت زود باز شدن  گلهای آن تحمل این درخت نسبت به سرمای بهاره کمتر است. نیاز سرمایی برای  باز شدن عادی جوانه ها بسته به نوع رقم متفاوت بوده و از 100 تا 700 ساعت  پائین تر از 2/7 درجه سانتی گراد متغیر است . خواب جوانه ها به علت وجود  غلظت زیاد قنل در آنها می باشد. درخت بادام سرمای زمستانه را تا (20-) درجه سانتی گراد تحمل می کند. در  صورتیکه سرما بیش از این حد باشد و سرد شدن هوا نیز به تدریج صورت گرفته  باشد درخت بادام مقاومت بیشتری به سرما خواهد داشت. عامل محدود کننده کاشت  بادام سرمای بهاره بخصوص در زمان گل یا بلافاصله پس از تشکیل میوه است.  شیبهای جنوبی برای کاشت بادام خیلی مطلوب است و زمینهای هموار نیز در  صورتیکه دارای هوای ملایمی باشند می توانند مورد استفاده قرار گیرد. در  مناطقی که سرمای بهاره متداول است باید از ارقام دیر گل استفاده شود. کاشت  بادام به صورت باغات متراکم مناسب نمی باشد. بخصوص ارقامی که حساس به نور هستند در صورتیکه در شدت نور کم کاشته شوند  شاخه هایشان کمتر چوبی شده و آندوکارپ آنها سخت تر می شوند. بادام وقتی که  در روی نهال بذری بادام پیوند شود در مقایسه با سایر درختان میوه متعدله می  تواند شرایط گرم و خشک تابستان را بهتر تحمل کنند. بادام به علت داشتن  ریشه های عمقی (بیش از سه متر) و برگهای چوبی شکل مقاومت زیادی نسبت به  خشکی دارد در مناطقی که متوسط بارندگی کمتر از 250 میلی لیتر در سال است  درختان بادام با فواصل بیشتری کاشته می شوند که معمولاً در اواخر پائیز  بذور را به مدت 24 ساعت در آب خیس می کنند سپس سوراخهایی به عمق 8 تا 10  سانتی متر در خاک ایجاد می نمایند و در هر سوراخ سه عدد بذر می کارند.  بهترین نهالی که از این سه عدد بذر بوجود می آید انتخاب شده و در پائیز  همان فصل بوسیله پیوند جوانه و یا در زمستان بوسیله پیوند شاخه عمل پیوند  انجام می شود. بقیه نهالهای بذری نیز حذف می شوند.          ازدیاد رویشی 

بادام بوسیله پیوند جوانه و به مقدار کمی نیز بوسیله پیوند  ازدیاد می شود. پیوند جوانه در پائیز بهار و تابستان انجام می شود. عمل پیوند در خزانه از  20 سانتی متری و در مزرعه از 30 تا 40 سانتی متر سطح خاک صورت می گیرد.  پیوند جوانه پائیزه نیز از 10 مرداد تا 10 مهر انجام می شود پیوندک از  جوانه های وسطی و تحتانی شاخه هایی که به تازگی بریده می شوند تهیه ی  می‌گردد. انجام آبیاری چند روز قبل از پیوند‏ جدا شدن پوست را تسهیل می  کند. به محض اینکه جوانه پیوندک در اوایل بهار شروع به رشد کرد لازم است  پایه از بالای جوانه پیوندک قطع شود به این ترتیب نهال پیوندی در پائیز  قابل انتقال خواهد بود.و پیوند جوانه بهاره هنگامی انجام میشود که پیوند  پائیزه نگرفته باشد و پایه ها پس از حدود دو هفته سربرداری شده و در پائیز  قابل انتقال میشوند. به دلیل رشد سریع بادام در مناطقی که فصل رشد  طولانیتری دارند انجام پیوند جوانه در خردادماه نیز امکان پذیر است. عمل  پیوند بر روی نهالهای بذری یکساله انجام شده و نهال پیوندی در کمتر از یک  سال بدست می آید.   ریز ازدیادی 

پایه بادام GF 677 یکی از اولین پایه هایی بود که به روش  ریز ازدیادی تکثیر گردید و هنوز هم در سطح وسیع با این روش ازدیاد می شود.  ارقام بادام نیز با این روش قابل ازدیاد هستند ارقام فراگنس(50 تا 60 درخت  در هکتار) با افزایش میزان بارندگی سالیانه تراکم کاشت نیز افزایش می یابد.  درختان بادام اغلب در خاکهای غیر حاصلخیز کاشته می شود بنابراین قبل از  کاشت برای تعیین میزان کمبود مواد غذایی باید تجزیه خاک صورت گیرد. تجزیه  برگی نیز برای تشخیص مقدار و نوع عناصر غذایی خاک مفید است با وجود این  ترکیب عناصر غذایی موجود در برگ به عوامل مختلفی مثل خاک، انتشار ریشه ،  آبیاری ، مرحله رشد و احتمالاً نوع رقم بستگی دارد.تونو و فاسیونلو با این  روش ریشه زایی موفقیت آمیزی داشته و در مرحله سازگاری با محیط بیرون نیز  موفق بوده اندکاشت

نهالهای بذری یا نهالهای پیوند شده یکساله یا چند ساله که  دارای چوب رسیده و ریشه های سالم هستند در پائیز و زمستان کاشته می شوند  برای این منظور خاکهایی که با کود آلی آماده شده اند مناسبتر هستند. بهترین زمان کاشت بین اوایل آبان تا اوایل دی است فاصله کاشت درختها بسته  به نوع رقم ، پایه، حاصلخیزی خاک و سیستم آبیاری متفاوت است.بنظر می رسد  فاصله کاشت 5×5 متر بهترین فاصله  برای ارقام پیوند شده بر روی پایه هلوی  بذری یا پایه هلو بادام باشد. مقدمات قبل از کاشت. قبل از کاشت درختان بادام باید بادشکن موثری ایجاد شود. برای این کار می  توان از ردیفهای درخت و یا کمر بند حفاظتی مصنوعی استفاده کرد. بادشکن  مصنوعی هزینه زیادی دارند ولی از همان موقع احداث قابل استفاده است در  حالیکه کاشت درخت به عنوان بادشکن از سال سوم که درختها بزرگ می شوند موثر  خواهد بود از بین بادشکنهایی که برای بادام استفاده می شوند درختان سرو  بهتر از بقیه  هستند. تقویت خاک : قبل از کاشت درخت بادام 200 کیلو ازت و 200 کیلو گرم فسفر در هر هکتار به  زمین داده می شود.   مراقبتهای زراعی

هرس‌ : عمل هرس در سه مرحله متفاوت از زندگی درخت بادام  انجام می شود.   (1) در مرحله اوایل رشد (2) در مرحله بادهی (3) جوان کردن درختان پیر هرس مرحله اول هرس فرم دهی است در صورتیکه فرم Vase مورد نظر باشد بلافاصله  پس از کاشت نهال را از فاصله یک متری سطح زمین سربرداری کرده و 3 یا 4  شاخه اولیه را از فاصله 10 تا 15 سانتی متری انتهای درخت نگه می‌دارند که  چهار چوب درخت را تشکیل خواهد داد. هرس تابستانه 2 تا 3 بار انجام می شود.  هرس تابستانه باید در سال دوم انجام شود در هرس زمستانه فقط پاجوشها حذف می  شوند و در سال سوم و چهارم ضروری است این در این زمان درخت دارای 3 تا 4  شاخه اصلی است و هر شاخه اصلی 5 تا 7 شاخه کوچکتر دارد و به منظور تسهیل  نفوذ نور به وسط درخت باید شاخه های قسمت داخلی را حذف نمود. در مرحله باردهی باید هرس منظمی صورت گیرد تا مقدار محصول بیشتر شود.هرس  جوان کردن فقط زمانی انجام می شود که درختها پیر، کم بارده ولی سالم باشند.  برای اینکار شاخه های اصلی بریده می شوند و از شاخه های جدید بسیاری که در  بهار رشد می کند برای جایگزینی شاخه های اصلی استفاده می گردد  پایه، پایه های انتخابی 

ارقام تلخ یا شیرین بادام بعنوان پایه بذری مورد استفاده  قرار می گیرند زیرا این پایه ها نسبت به خشکی ، خاکهای آهکی و کلرور آهن  مقاوم بوده و طول عمر بیشتری دارند. در نواحی آبیاری شده و مرطوب از  نهالهای بذری هلو به عنوان پایه استفاده می شود. نهالهای بذری هلو خیلی  یکنواخت بوده و در هنگام انتقال تلفات کمتری دارند. پایه های انتخابی عبارتند از هیبریدهای هلو X بادام (Gf557 , GF 677) آلو  (میر و بالان 2032 ، ماریانا 2624، ماریانا 1/8 GF) و هیبریدهای میروبالان X  هلویا میرو بالان X بادام.  ازدیاد گیاه 

بادام می تواند بوسیله بذر، پیوند روی پایه های بذری بادام،  هلو و آلو ، بوسیله پیوند بر روی پایه های انتخابی و نیز به روش ریز  ازدیادی تکثیر شود. ازدیاد رویشی کلونها به منظور تولید پایه خیلی مشکل  بوده و مورد استفاده قرار نمی گیرد. - ازدیاد بوسیله بذر : تا اواخر 1980 تنها روش ازدیاد بادام استفاده از بذر  بود. این روش هنوز هم در ایران افغانستان، یونان و مراکش استفاده می شود.  این روش ازدیاد برای یافتن اکوتیپهای جدید مفید است ولی روش مناسبی برای  ازدیاد بادام نیست چون بادام بشدت هتروزیکوت و یکنواخت است. در نواحی نیمه  خشک که حاصلخیزی کمتری دارند. بذور بادام مستقیماً در محل باغ کاشته می شود  و یا اینکه بذور را در خزانه کاشته و در فصل بعد نهالهای بدست آمده را  پیوند می کنند. کاشت بذر در باغ به این ترتیب است.         تغذیه 

علائم کمبود ازت در بادام به صورت برگهای کوچک رنگ پریده،  کاهش قدرت درخت، خشک شدن شاخه های کوچک، کاهش بستن میوه و کاهش عملکرد است  دادن ازت به صورت اوره موجب افزایش قابلیت پذیرش گل افزایش درصد تشکیل میوه  و بالاخره موجب افزایش عملکرد می شود. در خاکهایی که کمبود پتاس وجود دارد  استفاده از سولفات پتاس به مقدار کافی مقدار عملکرد را افزایش می دهد برای  باغ بادام مقدار کود ازته 180 کیلوگرم و مقدار کود فسفره 360 کیلوگرم در  هکتار توصیه شده است.کمبود روی موجب کوچک شدن برگها می شود علائم کمبود با  محلول پاشی سولفات روی در زمان خواب به مقدار 79/6 تا 32/11 کیلوگرم در  5/378 لیتر آب بر طرف می شود. علائم کمبود مس در درختان بادام به صورت کاهش رشد، پوست زبر و نا هموار و  مغز چروکیده دیده می شود محلول پاشی شاخ و برگ درختها یا مس EDTA در رفع  علائم کمبود موثر است. سوختگی نوک برگها معمولاً به دلیل  کمبود براست علائم کمبود با مصرف 56 تا  112 کیلوگرم در هکتار براکس به مدت 4 سال برطرف می شود. تذکر : در باغهایی که در سن باردهی هستند به منظور حفظ حاصلخیزی سالانه 100  تا 120 کیلوگرم در هکتار ازت، 50 تا 60 کیلولگرم در هکتار فسفر و همین  مقدار پتاس باید به خاک داده شود. کود فسفره و پتاسه در یک نوبت و در آذر  ماه به باغ داده می شود در حالیکه کود ازته را به سه قسمت تقسیم کرده و در  ماههای بهمن و فروردین و اردیبهشت بکار می برند.  آبیاری 

  آبیاری از مهمترین عملیات مرحله داشت درختان بادام است و  موجب بهبود رشد و افزایش عملکرد می شود زیرا مقدار بارندگی در فصل تابستان  در مناطق کشت بادام کافی نیست کیفیت آبیاری نیز اهمیت زیادی دارد آبی که  حاوی مقدار زیادی نمک است بخصوص در خاکهای رسی کم عمق نباید برای آبیاری  استفاده شود. درختان بادام نباید با روش آبیاری بارانی آبیاری شوند زیرا  برگهای بادام نسبت به نمک خیلی حساس است. روشهای معمول آبیاری در درختان بادام، آبیاری سطحی و آبیاری قطره ای هستند  از آبیاری قطره ای معمولاً در زمینهای ناهموار استفاده می شود.  مبارزه با علفهای هرز

   در مدیریت نگهداری درخت بادام مهم است از کاشت گیاهان علفی  بین ردیف های باغات بادام باید خودداری نمود زیرا این گیاهان علفی چندین  میکروارگانیسم در خاک باقی می گذارند که برای بادام مضر است.   مبارزه با آفات و بیماریها 

آفات بادام 

  تعداد زیادی از آفات شامل پرندگان ، حشرات ، کنه ها و  نماتدها به بادام خسارت می زنند که میتوان انواع زیر را نام برد. حشره (Parameylois transitella). (در ایران گزارش نشده است) کرم سر شاخه خوار  پروانه تخم انگشتری شته آردی بادام شته آردی کوچه شته خالدار هلو شته سیاه گوجه و آلو ، شته سیاه هلو ، شپشک سن ژوزه ، شپشک نارون، شپشک  خاکستری بادام، سپردار بنفش زیتون – سرخورطومی بادام کرم طوقه و ریشه درختان ، سوسک پوستخوار بادام، زنبور کرم زالوئی – کنه  قهوه ای پابلند درختان میوه، کنه سفید اروپائی ، نماتدهای مولد غده ریشه ،  نماتد مولد زخم ریشه بیماری گال طوقه – بیماری شانکر باکتریابی یا کموز ،  بیماری پژمردگی ناشی از قارچ ورتپسیلیوم، بیماری زخم گره ، بیماری پوسیدگی  گل و بلایت شاخه ، بیماری غربالی ، بیماری زنگ درختان میوه هسته دار، قارچ  عسلی، پوسیدگی قرمز، ویروس لکه گرد درختان میوه هسته داربیماری ریزش جوانه  (مسری) بیماری ریزش جوانه (غیر مسری)   برداشت

میوه های بادام را می توان به صورت سبز (چغاله) و یا خشک  برداشت کرد . میوه های بادام رقم کاغذی (پوست نازک) نیز در مرحله سبز به  منظور مصرف مستقیم برداشت می شود. برداشت میوه های خشک از نیمه دوم مرداد  تا اواخر مهر صورت می گیرد. میوه های بادام در باغاتی که آبیاری نمی شوند  زودتر از باغاتی که آبیاری می شوند می رسند. در باغات جدید بادام که بصورت  مکانیکی برداشت می شوند موارد زیر باید رعایت شود. فاصله مناسب کشت ، فرم  دهی مناسب درخت مثلاً فرم گلدانی، مسطح بودن سطح زمین ، کاشت رقمی با عادت  رشد عمودی ، دقت در تعیین تاریخ برداشت در ارتباط با زمان رسیدن و شرایط  خاک به منظور جدا شدن بهتر میوه های باغهای بادام اغلب دو هفته قبل از  برداشت آبیاری می شود. سطح خاک باید تا حد امکان صاف و عاری از علفهای هرز  باشد، درختها توسط دستگاه نیشکر تکان داده شده و میوه ها بر روی زمین می  ریزند، سپس میوه ها توسط دستگاههایی که دارای بازوهای مکنده هستند جمع آوری  می شود.  مقدار عملکرد بادام در هر هکتار از یک تا دو تن (بدون پوست سبز) متغیر است،  که به عملیات زراعی از جمله آبیاری و نوع رقم بستگی دارد. به پس از برداشت  بادام پوست سبز آن بوسیله جدا می شود ماشین هایی که برای بادام پوست سخت  بکار می روند برای بادام های پوست نازک و پوست کاغذی مناسب نیستند و در  صورت استفاده از این ماشینها باید تنظیم آنها عوض شود. سپس میوه ها در معرض  آفتاب به مدت 3 تا 4 روز خشک می شوند تا مقدار مرطوب آنها به 8 تا 5/8  درصد کاهش یابد. احتمالاً در انبار نیز رطوبت میوه ها حدود یک درصد کاهش می  یابد. نگهداری بادام های پوست نارک به علت کپک زدگی مشکل است.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٩:٤٤ ‎ق.ظ ; ۱۳٩۱/٧/٥

 

فَندُق با نام علمی Corylus avellana

تیره: Corylaceae

نام لاتین: Corylusavellana
نام انگلیسی: Filber tree –Hazelnut tree –cobnut
نام فارسی: فندق – گلوز – گلاغوزه
نام عربی: بندق – جلوز – مچجرالبندق

شرح گیاه

درختچه‌ای به ارتفاع یک و نیم متر که در اماکن مساعد به ارتفاع ۶ تا ۷  متر (گاهی بیشتر) در می‌آید و به سهولت جنگلی انبوه به وجود می‌آورد.  برگ‌هایی پهن و نوک‌تیز با دو ردیف دندانه، به رنگ سبز و گل‌هایی بر دو نوع  نر و ماده دارد. نوع نر این گل‌ها دارای ۳ تا ۸ پرچم است و مجموعه آن به  صورت سنبله‌های آویخته در پاییز ظاهر می‌شود. میوه آن که فندق نامیده  می‌شود، در حالت تازه از پوشش سبز رنگی پوشیده شده‌است ولی تدریجاً پس از  خشک شدن از آن جدا می‌شود. گونه Cavellane به عنوان فندق اروپایی شناخته  شده و به صورت تجاری کاشته می‌شود. در اثر دورگه‌گیری این گونه و سایر  گونه‌های موجود در این جنس، تنوع زیادی در ارقام فندق ایجاد شده‌است. ارقام فندق

رقم بارسلونا، رقم باتلر، رقم انیس، رقم ایستاریکی، رقم نورتامتون، رقم  آنا، رقم سلف هاسگر (پوست آزاد)، رقم اسکینر و رقم توند اجنیتل
نیاز اکولولژیکی :

درختان فندق به زمستانِ نسبتاً سرد و تابستان خنک نیاز دارند. برای رشد و  تکامل میوه تابستان خنک و طولانی از تابستان گرم و طولانی مناسب‌تر است.  درختان فندق برای رفع نیاز سرمایی باید مدت نسبتاً طولانی در معرض سرمای  متوسط قرار گیرند. در مناطق مرطوب درخت‌ها نسبت به عوامل بیماری‌زا حساس  هستند. درختان فندق مقاوم به سرما هستند. شاتون‌ها و گل‌های ماده فندق در  مقایسه با گل‌های باز شده مقاومت بیشتری نسبت به سرما دارند. در صورتی‌که  گل‌های ماده باز شده باشند، دمای ۵/۹- درجه سانتی‌گراد  به آنها صدمه می‌زند بین حداقل و حداکثر دمای هوا با تاریخ‌های گل‌دهی گل  آذین نر و ماده رابطه مستقیمی وجود دارد افزایش مجموع درجه حرارت‌های موثر  ظهور کلاله را در ارقام زودرس به تأخیر می‌اندازد. مقاومت بافت‌ها نسبت به  سرما تعیین شده‌است که از حساس تا مقاوم عبارتند از: استوانه مرکزی،  آوندهای چوب، کامبیوم  و پوست. در اواسط زمستان مقاومت جوانه‌های رویشی نسبت به سرما بیشتر از  گل‌های ماده‌است. همچنین مقاومت اکثر گل‌های ماده در دی ماه بیشتر از  گل‌های نر است. از کاشت فندق در مناطق پست که هوای سرد در آنجا باقی  می‌ماند باید خودداری کرد و همینطور بادهای خشک نیز نباید در آن منطقه وجود  داشته باشد مناطقی که دارای بارندگی متوسطی بوده و توزیع بارندگی نیز در  طول فصل مناسب است برای کاشت موفقیت‌آمیز فندق خیلی مناسب هستند. خاک‌های  خنثی تا کمی اسیدی با ۶ pH برای کاشت فندق مناسب است.
آماده‌سازی خاک:

نوع خاک مناسب برای کاشت فندق در مناطق مختلف متغیر است ولی به‌طور کلی  خاک باید عمیق، حاصلخیز و دارای زهکشی خوبی باشد. در خاک‌های عمیق مقدار  زیادی آب و مواد غذایی ذخیره می‌شود که در طی فصول خشک مورد استفاده قرار  می‌گیرد. ریشه‌های درخت فندق تا عمق ۵/۲ تا ۴ متر به‌سرعت رشد می‌کند.  عوامل نامساعدی مثل وجود لایه غیرقابل نفوذ، بالا بودن سطح آب زیرزمینی،  وجود سنگ و شن و عدم وجود تهویه در خاک، رشد ریشه‌ها را محدود می‌کند. خاک  باید تا عمق ۴ متر دارای تهویه خیلی باشد. درختان فندق در مقایسه با درختان  گردو تحمل بیشتری نسبت به خاک‌های فشرده دارند. ازدیاد فندق از دیاد به دو  رویش از دیاد به وسیله بذر و از دیاد رویشی انجام می‌گیرد. در ازدیاد به  وسیله بذر با کاشت فندق بلافاصله پس از برداشت همراه با پریکارپ به مقدار  زیادی جوانه‌زنی را کاهش می‌دهد. حذف پوسته بذر مثل حذف پریکارپ جوانه زنی  را تا ۸۱ درصد افزایش می‌دهد. خواب بذر با یک دوره استراتیفیکاسیون به مدت ۶ ماه برطرف می‌شود. در صورتی‌که فندق دیر برداشت شود (آخر شهریور) پریکارپ  میوه‌ها سخت می‌شود در اینصورت ابتدا یک دوره استراتیفیکاسیون گرم در ۲۰  درجه سانتی‌گراد ضروری‌است و به‌دنبال آن بذور فندق باید در معرض یک دوره  سرما (۴ درجه سانتی گراد) قرار گیرند. در میوه‌هایی که زود برداشت می‌شوند  (آخر مرداد) آندوسپرم و جنین  اغلب به اندازه کافی رشد نمی‌کند و جوانه‌زنی این قبیل بذور به‌خوبی صورت  نمی‌گیرد. برای از بین بردن خواب بذور فندق اگر آنها را به مدت ۶ هفته در  معرض سرمای ۵ درجه سانتی‌گراد قرار داده و سپس به ۲۰ درجه سانتی‌گراد منتقل  شوند، اسید جیبرلیک در بذر تجمع یافته و موجب جوانه‌زنی می‌شود.

  • در ازدیاد رویشی روش‌های مختلفی وجود دارد که عبارتند از:
    • ازدیاد بوسیله قلمه
    • ازدیاد بوسیله خوابانیدن
    • ازدیاد بوسیله پیوند
    • ازدیاد بوسیله ریزازدیادی

تاریخ و فواصل کاشت

زمین‌های شیب‌دار قبل از کاشت باید تراس‌بندی شوند تا بتوان درختان فندق  را با فواصل مناسب در آنها کاشت این عمل استفاده از کودهای شیمیایی، دامی و  نیز آبیاری را تسهیل می‌کند. در هنگام کاشت باید دقت شود داخل چاله‌ها  عاری از سنگ باشد زیرا وجود سنگ ریشه‌ها را محدود می‌کند. کاشت فندق در  اواخر زمستان یا در بهار صورت می‌گیرد. در هنگام کاشت پس از حفر گودال‌ها  در ته هر گودال مقداری خاک را به صورت کپه ریخته و ریشه نهال را در روی آن  قرار می‌دهند سپس بقیه گودال را با خاک رویی پر کرده و آنرا سفت می‌کنند.  اطراف نهال را با خاک اره یا خاک سست پوشانده و آنرا آبیاری می‌کنند. برای  کاهش تعداد پا جوش‌ها و حذف آسانتر آنها نهال‌ها را از ارتفاع ۵۰ تا ۷۵  سانتی‌متری سربرداری می‌کنند و تنه نهال‌ها را به منظور جلوگیری از آفتاب  سوختگی با یک ماده سفید رنگ‌آمیزی کرده و یا با کاغذ سفید آن‌را  می‌پوشانند.
کاشت

در صورتی‌که فندق به‌صورت بوته‌ای یا پرچین پرورش داده نشود، فاصله کاشت  ۶ متر است. عملکرد فندق در حالت درخت بیشتر از حالت بوته‌ای است. در حالت  بوته‌ای قسمت مرکزی ضعیف مانده و یا در اثر سایه قسمت‌های بیرونی از بین  می‌رود. فاصله کاشت بسته به اینکه در بین درختان فندق چیز دیگری هم کاشته  شود متفاوت است.
داشت

مراقبت از درختان فندق از جنبه‌های مختلفی صورت می‌گیرد. که به‌قرار زیر است:

  • هرس: در درختان بارده شاخه‌های جانبی که بر روی شاخه‌های اصلی  قرار دارند هر سال هرس شده مر شاخه‌های ضعیف حذف می‌شوند. اگر در هنگام  کاشت هرس ریشه صورت گرفته باشد در مراحل بعدی نیاز به هرس کمتر خواهد بود  ولی وقتی درختان فندق ۱۲ تا۱۵ ساله شدند، بهتر است مقدار زیادی از شاخه‌های  جانبی هرس شوند تا رشد شاخه‌های قوی تحریک شود. در این حالت در هر درخت ۸  تا ۱۰ شاخه باقی می‌گذارند تا میوه بهتر پر شده و محصول افزایش یابد. اضافه  کردن کود دامی به مقدار ۳۰ تن در پاییز به همراه ۶۰۰ کیلوگرم در هکتار سوپرفسفات و در بهار ۴۰۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم سولفات آمونیوم یا ۳۰۰ تا ۴۰۰ کیلوگرم سیانید کلسیم و یا ۱۵۰ تا ۳۰۰ کیلوگرم در هکتار نیترات آمونیوم پیشنهاد می‌شود.
  • مبارزه با آفات: آفات فندق‌ها از قبیل کنه فندق، سرخور طومی  فندق، سوسک چوب خوار، کنه مولد کال فندق، سپردار فندق، نماند، پژمردگی  باکتریابی، پژمردگی فندق، پوسیدگی قهوه‌ای یا آنتراکوز کپک خاکستری و  بیماری ویروس موزائیک می‌باشد.
  • آبیاری: اگر فندق در خاک‌های حاصلخیز که ظرفیت نگهداری آب زیادی دارند کاشته شود به آبیاری کمی نیاز خواهد داشت.
  • حذف پاجوش‌ها: حذف پاجوش‌ها در اطراف تنه فندق ضروری است به  منظور حذف موثر پاجوش‌ها ضروری‌است که عمل حذف، ۳ تا ۴ بار در سال و تا چند  سال پس از کاشت صورت گیرد. حذف پاجوش‌های جدید باید تا حد امکان از نزدیک  محل رشد آنها صورت گیرد. مبارزه با علف‌های هرز که توسط علف‌کش‌های شیمیایی  صورت می‌گیرد.
  • گل‌دهی: گل‌دهی فندق ۳ تا ۴ سال پس از کاشت صورت می‌گیرد، ولی  معمولاً باردهی از سال ۵ یا ۶ شروع می‌شود مدت باردهی ۱۰ تا ۲۰ سال است.  شاخه‌هایی که طول آنها ۱۶ تا ۲۵ سانتی‌متر است بیشترین ظرفیت باردهی را  دارند. تمام گونه‌های جنس Corylus یک پایه بوده، گل‌های یک جنسی تولید  می‌کنند و گرده‌افشانی  آنها توسط باد صورت می‌گیرد. دوره گل‌دهی فندق در شرایط طبیعی حدود ۳ ماه  طول می‌کشد که با گرده‌افشانی ارقام زودرس شروع شده و با مرحله اوج گل‌دهی  در ارقام دیررس تمام می‌شود. فندق گیاهی خود ناسازگار است، لذا برای انجام  گرده‌افشانی مطلوب، باید ارقام مختلف با هم کاشته شود. کاشت ۱۲ درصد درختان  گرده‌افشان در شرایط مساعد برای گرده افشانی رقم اصلی کافی‌است.


برداشت

میوه‌های فندق پس از رسیدن بر روی زمین می‌ریزند. میوه‌هایی که به روی  زمین می‌ریزند، در اثر رطوبت خاک تغییر رنگ می‌دهند از این رو برای جلوگیری  از آن باید در اولین فرصت پوست میوه‌ها جدا شود. میوه‌ها در طول فصل باید ۲  تا ۳ بار جمع‌آوری شوند. عملکرد درختان فندق بسته به سن و قدمت درخت فاصله  کاشت، عملیات آماده‌سازی خاک و عوامل دیگر متفاوت‌است. اگر یک هکتار باغ  ۲۲۰۰ کیلوگرم محصول تولید کند محصول خوبی داشته‌است عملکرد درختان بارده،  از سالی به سال بعد دچار نوسان می‌گردد.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٩:۳٤ ‎ق.ظ ; ۱۳٩۱/٧/٥

 

نام های فارسی : تلخه – تلخ دانه – تله گیجه – گوی باش – آلق شبرم – فغا

نام انگلیسی : Russian kanapweed

 

                                     

تلخه گیاهی است چند ساله، تلخ مزه و جزو گیاهان هرز صیفی کاریها، باغها و زمین های بایر است. این گیاه دارای ریشه راست و عمیق است . ارتفاع آن گاهی به نیم متر می رسد. ساقه های تلخه راست و حاوی انشعابات متعددی است و انتهای ساقه به گل آذین تخم مرغی شکل ختم می شود که رنگ آن صورتی  یا بنفش است. روی برگ ها و ساقه ها کرکهای نرمی به رنگ خاکستری وجود دارد. رستنگاه این گیاهه اطراف تهران – کرج – کردستان – خراسان و بسیاری از نقاط است.

 

                                

تغذیه طولانی مدت از این گیاه در حیوانات نک سمی موجب شکل گیری بیماری برگشت ناپذیر مغزی به نام انسفالومالاسی نیگروپالیدال (Nigropallidal encephalomalacia) می شود که در آن ناحیه نیگروپالیدال مغز نرم شده و از بین می رود. تخریب این قسمت موجب از بین رفتن توانایی دام برای جویدن غذا می شود. رخداد این بیماری از ایالات متحده آمریکا – آرژانتین – استرالیا گزارش شده است. گیاه سمی تلخه گیاه

 

                                            

توکسین اختصاصی که باعث تخریب موضعی نواحی گلوبوس پالیدوس (Globus Pallius) و ماده ی سیاه (Substantia nigra) در مغز  شود هنوز تائید نشده ولی رپین (Repin) که توکسینی از دسته Sesguiterpene lactone است و در تلخه وجود دارد، ممکن است در بیماریزایی دخالت داشته باشد. شواهد تجربی نیز نوروتوکسیسیتی رپین را نشان داده استبوته گیاه تلخه

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۸:٠٤ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٧/٤

 

نام های فارسی : تلخه – تلخ دانه – تله گیجه – گوی باش – آلق شبرم – فغا

نام انگلیسی : Russian kanapweed

 

                                     

تلخه گیاهی است چند ساله، تلخ مزه و جزو گیاهان هرز صیفی کاریها، باغها و زمین های بایر است. این گیاه دارای ریشه راست و عمیق است . ارتفاع آن گاهی به نیم متر می رسد. ساقه های تلخه راست و حاوی انشعابات متعددی است و انتهای ساقه به گل آذین تخم مرغی شکل ختم می شود که رنگ آن صورتی  یا بنفش است. روی برگ ها و ساقه ها کرکهای نرمی به رنگ خاکستری وجود دارد. رستنگاه این گیاهه اطراف تهران – کرج – کردستان – خراسان و بسیاری از نقاط است.

 

                                

تغذیه طولانی مدت از این گیاه در حیوانات نک سمی موجب شکل گیری بیماری برگشت ناپذیر مغزی به نام انسفالومالاسی نیگروپالیدال (Nigropallidal encephalomalacia) می شود که در آن ناحیه نیگروپالیدال مغز نرم شده و از بین می رود. تخریب این قسمت موجب از بین رفتن توانایی دام برای جویدن غذا می شود. رخداد این بیماری از ایالات متحده آمریکا – آرژانتین – استرالیا گزارش شده است. گیاه سمی تلخه گیاه

 

                                            

توکسین اختصاصی که باعث تخریب موضعی نواحی گلوبوس پالیدوس (Globus Pallius) و ماده ی سیاه (Substantia nigra) در مغز  شود هنوز تائید نشده ولی رپین (Repin) که توکسینی از دسته Sesguiterpene lactone است و در تلخه وجود دارد، ممکن است در بیماریزایی دخالت داشته باشد. شواهد تجربی نیز نوروتوکسیسیتی رپین را نشان داده استبوته گیاه تلخه

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۸:٠٤ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٧/٤

 

گل حشره‌کش (pyrethrum) گیاهی است که در کوه‌های شمال ایران تا ارتفاع ۲۰۰۰ متر از سطح دریا و همچنین در کوه‌های ارمنستان و قفقاز به طور خودرو می‌روید.
پیرتروم از خانواده گل آفتاب گردان بوده و نام علمی آن کریزانChrysanthemum) می‌باشد. ماده موثره این گیاه ۴ استر است به نام پیرترین (پیرترین ۱ و ۲ و سینرین ۱ و ۲)که خاصیت حشره‌کشی پیرترین ۱ و سینرین ۱ بیشتر از بقیه است.

مقدار پیرترین در تمام اعضا گیاه بالاخص در گل و تخمدان‌هابیشتر است.
برای قویتر نمودن خاصیت حشره‌کشی گل حشره‌کش موادی از قبیل پیپرونیل بوتوکسید و یا بوتوکساید، سزوگسان و سولفوکساید به آن اضافه و سمیت آنرا تا ۲ برابر افزایش می‌دهد.
گل حشره‌کش دارای خاصیت فلج کننده قوی است ولی پس از اندک زمانی بعضی از حشرات فلج‌شده قادرند پرواز کنند. بدینجهت در محلول‌های گل حشره‌کش غالباً یکی از حشره‌کشهای مصنوعی افزوده می‌شود تا گل حشره‌کش باعث فلج سریع حشره و حشره‌کش مصنوعی باعث مرگ حشره شود.
امشی از فرآورده‌هایی است که دارای ددت، عصاره پیرتروم، اسانس و نفت می‌باشد

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۸:٠۱ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٧/٤

 

خَرزَهره درختچه‌ای سمی و همیشه‌سبز از راسته گل‌سپاسی‌سانان (Gentianales)، تیرهٔ خرزهرگان (Apocynaceae) است که به طور معمول در پارک‌ها برای اهداف زینتی کاشت می‌شود.

این گیاه را در فارسی گیش، شبرنگ، جار، پهی و پی‌خوره نیز می‌نامند

برگ خرزهره به برگ بید شبیه‌است ولی از برگ بید ستبرتر و بزرگ‌تر است. گل‌های سرخ و سفید دارد و حیوانات اگر برگ آنرا بخورند می‌میرند

خرزهره دارای ساقه بسیار و برگهای سه تائی و گلهای رنگین که در نقاط گرم و خشک می‌روید و همه آن بواسطه «گلیکوزوئیدهای قلبی» موجود در آن بویژه اولئاندرین سمی است . گونه خودروی این درختچه در جنوب ایران از جمله در حوالی جهرم و لار و جزایر خلیج فارس و بندرعباس و سیرجان دیده شده‌است

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٧:٥۸ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٧/٤

 

آب‌چِکان (Oenanthe) سرده‌ای از گیاهان از خانواده چتریان است. بیشتر گونه‌های آن در زمین‌های نمناک، مردابی و یا در آب می‌رویند.

چند گونه از آب‌چکان بسیار سمی هستند و سم فعال در آن‌ها اونانتوتوکسین (زهر آب‌چکان) نامیده می‌شود.

جنس آب‌چکان در ایران سه گونهٔ آبزی دارد که معمولاً در برکه‌ها و آبگیرهای مناطق شمالی و باختری ایران می‌رویند.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٧:٥٤ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٧/٤

 

میوه سنجد از زمانهای گذشته در سبد غذایی ایرانیان جا داشته و در اعیاد سنتی به
آن توجهی خاص مبذول شده است . امروزه از درخت سنجد و میوه آن در صنایع غذایی،
بهداشتی، دارویی، عطرسازی و صنایع چوب استفاده می شود.

نام علمی سنجد «Elaeagnusan gastifolial» است و رویشگاه این درخت بدلیل سازگاری
آن با محیط‌های مختلف در اغلب نقاط کره زمین از جمله آمریکای شمالی، اروپای شرقی و
غربی، آسیای مرکزی و شمالی و ... است. ،‌ به طور کلی 3 نوع درخت سنجد در دنیا وجود دارد که 2 نوع هلاگنوس
و هیپوفار در ایران موجودست. درخت سنجد هلاگنوس به دلیل درشتی میوه‌، قامت بلند،
نداشتن خار و برگهای پهن به درخت سنجد هیپورفیا برتری دارد. خواص درخت سنجد در تمام
اندامهای آن منتشر شده است و ریشه، چوب، پوست و میوه آن دارای خواص دارویی و صنعتی
متفاوتی است از پوست درخت سنجد یک ماده شیمیایی دارویی مهم به نام تتراهیدروآرمور -
متیل - N استخراج می‌شود. از برگ درخت سنجد آلکانویید استخراج می‌شود که در صنایع
داروسازی کاربرد دارد. اسانس گل سنجد در صنایع داروسازی و آرایشی و عطرسازی بکار
می‌رود. درخت سنجد دارای 3 قسمت برون بر (پوست قهوه‌ای رنگ)، میان‌بر (آردی شکل) و
درون بر (هسته چوبی و سفت آن) است که قسمت میان‌بر و درون بر آن دارای ارزش غذایی
فراوان است. در قسمت میان‌بر 2 نوع قند گلوکز و فروکتوز، 7 نوع چربی اشباع شده و
اشباع نشده وجود دارد. در قسمت درون بر سنجد 17 نوع آمینواسید و مقداری پروتئین
وجود دارد که هر یک از این آمینواسیدها خواص دارویی بسیار مفیدی دارند بطوری که
می‌توان گفت میوه سنجد یک میوه دارویی صفراست. این میوه در طب سنتی به عنوان تانن
قابض است بنابراین در معالجه بیماریهای دندان، لثه و اسهال و در درمان زخم معده
موثر است و می‌تواند از خونریزی جلوگیری کند. اگر آرد و هسته‌ میوه سنجد با هم
آسیاب شود مصرف خوراکی آن بیماری آرتروز را درمان می‌کند.

درخت سنجد در نواحى سرد و معتدل رشد مى کند. میوه آن شیرین و کمى گس است. طبیعت
آن سرد و خشک و یبوست آور است درحالى که جوشانده برگ درخت سنجد خاصیت جمع کنندگى و
ضداسهال دارد و بهترین دارو براى اسهال کودکان است. سنجد ازنظر غذایى کم کالرى است
و براى اطفال سازگار و مقوى معده و مانع از اثرات صفرا مى باشد. طب گیاهى در مورد
خواص درمانى سنجد مى گوید: - سنجد از ریخته شدن بادنزله به درون بینى پیشگیرى مى
کند. مصرف سنجد براى درمان وجلوگیرى از عوارضى مثل «قى»، اسهال صفراوى، زخم روده،
سرفه هاى حاد گرم، سردرد و اثر رطوبت نافع است. - شکوفه سنجد بسیار خوشبو است، در
شیرینى پزى کاربرد دارد و محرک قوه باء در زنان است. - سنجد مقوى قلب و برطرف کننده
تب و لرزهاى سرد در بیماریهاى سینه مثل تنگى نفس، زخم ریه و عوارض دماغى محسوب مى
شود. - سنجد براى درمان بیمارى هاى کبدى عبارتند از: استسقاء، زردى و یرقان مفید
است و سنجد پخته شده به طور کامل (پوست - گوشت - هسته) در روغن زیتون به صورت
خوراکى جهت درد مفاصل، خارش پوست و رشد مو توصیه شده است. - عرق شکوفه سنجد، ضد نفخ
مؤثرى براى معده مى باشد. یکی از دانشمندان گفته است میوه سنجد گوشت براستخوان مى
رویاند و انسان را فربه مى کند. پوست را تقویت کرده و کلیه ها را گرم نگه داشته و
مانع از تکرر ادرار مى شود. در هند از روغن هسته آن لعوق یا شربت غلیظی درست می
کنند که در التهاب غشاهای مخاطی همراه با ترشح همانند انواع زکام و نیز در موارد
عفونتهای برونشها مصرف می نمایند. در اسپانیا از شیره گل سنجد برای قطع تب های مهلک
و خطرناک استفاده می شود. میوه سنجد از نظر طب سنتی،طبیعت سرد و خشک دارد و مقوی و
مفرح است،ضد تهوع و صفرا بر نیز می باشد.سنجد به ویژه خام آن برای بند آوردن اسهال
نافع است.جوشانده گل سنجد برای بیماریهای دماغی مانند فلج و کزاز و نیز برای قلب و
زخمهای ریوی و تنگی نفس مفید است و برای تقویت معده و کبد و باز کردن گرفتگیها و
تحلیل گاز معده و نفخ استسقاء و یرقان نافع می باشد.

 

سنجد Elaeagnus angustifolia
L.

به فارسی بطور کلی ««سنجد»» ولی در مناطق مختلف ایران دارای
نامهای محلی است، در کردستان آن را ««سر ین چک»»، در آذربایجان ««ایده- ایکده»» در
اطراف تهران ««پستانک»» و در اصفهان ««غبیده بادام»» گفته می شود. در کتب سنتی با
نامهای ««چوب دانه، نٌقد، بٌل»» نامبرده شده است. به فرانسوی Eleajne و به زبان
عوام در فرانسه chalef و به انگلیسی deaster و Bohemian oleaster و Russian olive
گفته می شود. درختچه یا درختی است که از خانواده Elaeagnaceae و از جنس Elaeagnus
می باشد.
مشخصات
درخت سنجد که بصورت
درختچه بزرگ یا درخت کوچکی دیده می شود دارای برگهای بیضی شکل نیزه ای است روی
برگها نقره ای کبود و پشت آن نقره ای است. گلهای آن کوچک زرد رنگ معطر با عطر قوی
که بوی آن تا فاصله زیادی منتشر می شود و اغلب ایجاد حساسیت می نماید. میوه آن به
شکل و ابعاد زیتون، گوشتدار، پوست نازک میوه به رنگ قرمز نارنجی و گوشت آن سفید
نخودی با طعمی کمی شیرین و قابض و قابل خوردن است. درخت سنجد در اغلب مناطق معتدل و
در سراسر ایران می روید و اطراف تبریز زیاد است.
ترکیبات
شیمیایی

از نظر ترکیبات شیمیایی در پوست آن آلکالوئید الدآگنین
و یک آلکالوئید چسبناک روغنی دیگر وجود دارد و از اعضای گیاه و گل آن کمی اسانس
روغنی جدا گردیده است.
خواص-کاربرد
در
هند از روغن هسته آن لعوق یا شربت غلیظی درست می کنند که در نزله ها و التهاب
غشاهای مخاطی همراه با ترشح، همانند موارد زکام و همچنین در موارد عفونتهای برونشها
مصرف می نمایند. در اسپانیا از شیره گل سنجد برای قطع تبهای مهلک و خطرناک استفاده
می شود.
میوه سنجد از نظر طبیعت طبق نظر حکمای طب سنتی سرد و خشک است و از نظر
خواص عقیده داشتند که مقوی و مفرح است و برای سرفه های گرم، مفید است و قابض و مدر
و مقوی معده و قوه ماسکه است. قی و آشفتگی را تسکین می دهد و صفرا را قلع و قمع می
نماید و مانع ریختن مواد به معده می شود. سنجد خصوصاً خام آن برای بند آوردن اسهال
نافع است. مقدار خوراک آن تا 50 عدد می باشد. گل سنجد طبق نظر حکمای سنتی گرم و خشک
و خیلی معطر است. از نظر خواص جوشانده یا دم کرده آن برای بیماریهای دماغی مانند
فلج و کزاز و همچنین برای قلب و زخمهای ریوی و تنگی نفس مفید است و برای تقویت معده
و کبد و باز کردن گرفتگیها و تحلیل گاز و نفخ و استسقا و یرقان نافع می باشد. مقدار
خـوراک از گل آن 5 گرم است که بصورت دم کرده یا جوشانده مصـرف می شود.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٧:۳۸ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٧/٤